257.000 mensen zaten zonder veilig kraanwater: Spanje krijgt opnieuw waarschuwing van Europa

In dit artikel:

In bijna 200 Spaanse gemeenten bleek vorig jaar het nitraatgehalte in kraanwater hoger dan de Europese norm, zo wijst onderzoek van Datadista uit. Daardoor konden ruim 257.000 mensen tijdelijk geen veilig drinkwater gebruiken; meer dan een miljoen anderen leven volgens onderzoekers in de gevarenzone. De Europese Commissie heeft Madrid deze week formeel gewaarschuwd omdat het land naar Brussel’s oordeel nog onvoldoende doet om vervuiling van grond- en oppervlaktewater met nitraten tegen te gaan.

Nitraat komt vooral uit mest en kunstmest. Bij langdurige overbemesting spoelt het via regen en afvoer naar beken, rivieren en grondwaterlagen — en veel Spaanse dorpen zijn afhankelijk van dat grondwater. Wanneer die lagen vervuild raken, kan het jaren duren voordat de waterkwaliteit herstelt. In 2024 overschreden 195 gemeenten de EU-grenswaarde; tientallen andere zaten er dicht tegenaan, vooral in intensief landbouw- en veeteeltgebied.

Het conflict met Brussel is niet nieuw. In maart 2024 oordeelde het Europees Hof van Justitie al dat Spanje onvoldoende maatregelen had genomen: te weinig kwetsbare zones waren aangemerkt en op veel plaatsen ontbraken verplichte beschermingsmaatregelen. Madrid heeft sindsdien wel stappen gezet — nieuwe kwetsbare zones in onder meer Valencia, Madrid en de Balearen en strengere regels voor mestgebruik — maar de Commissie vindt dat dat niet volstaat.

Vier regio’s springen eruit omdat de waterkwaliteit daar zelfs verder verslechtert: Aragón, Castilla‑La Mancha, Castilla y León en Murcia. In Castilla y León ontbreken nog verplichte regels voor het uitrijden van mest op hellingen, wat risico’s bij neerslag vergroot. De problematiek beperkt zich niet tot drinkwater: kwetsbare natuurgebieden zoals de binnenzee Mar Menor lijden al lang onder landbouwkundige voedingsstoffen, en studies waarschuwen dat grondwatervoorraden onder druk staan door vervuiling en overmatig gebruik.

Spanje heeft twee maanden om op de kritiek te reageren; een onbevredigend antwoord kan leiden tot een nieuwe zaak bij het Europees Hof en mogelijk boetes. Voor bewoners in getroffen gebieden staat meer op het spel dan juridische procedures: de vraag of zij ook over jaren nog schoon kraanwater hebben.