AI in Spaanse verkiezingen: nepzoen zorgt voor ophef

In dit artikel:

Een door kunstmatige intelligentie gemaakte afbeelding waarop premier Pedro Sánchez zijn voormalige minister José Luis Ábalos kust, heeft de Spaanse verkiezingsstrijd op scherp gezet. De conservatieve Partido Popular (PP) verspreidde de montage nadat Sánchez op 17 oktober tijdens een bijeenkomst van de PSOE in Fuenlabrada zijn vrouw Begoña Gómez had gekust. De PP wilde daarmee de positieve aandacht voor Sánchez ombuigen naar zijn politieke banden met Ábalos, die op 22 juni tot 24 jaar en drie maanden cel werd veroordeeld wegens onder meer corruptie bij de aankoop van mondkapjes. De gemanipuleerde afbeelding werd bijna drie miljoen keer bekeken, aanzienlijk meer dan de oorspronkelijke foto.

De nepzoen is een voorbeeld van de groeiende rol van AI in Spaanse verkiezingscampagnes, met de vervroegde parlementsverkiezingen van 29 november in het vooruitzicht. De PP gebruikt AI niet alleen voor opvallende beelden en berichten, maar ook om opiniepeilingen en andere grote hoeveelheden gegevens sneller te analyseren. Ook Vox en de Catalaanse partij Aliança Catalana zetten AI intensief in. Volgens het Catalaanse Observatorium voor Ethiek in Kunstmatige Intelligentie gebruiken zij de technologie onder meer voor grootschalige verspreiding van politieke boodschappen, gerichte communicatie en gemanipuleerde beelden die xenofobe of polariserende boodschappen versterken.

De PSOE zegt terughoudender te zijn en AI vooral te gebruiken om bestaande video’s en geluidsopnamen te verbeteren. De partij wil geen nepbeelden maken die haatcampagnes kunnen aanwakkeren, al gebruiken regionale afdelingen de technologie wel voor aanvallen op politieke tegenstanders. Andere linkse organisaties passen AI toe voor bijvoorbeeld media-analyse, maar vermijden kunstmatige beelden.

Deskundigen waarschuwen dat AI werkelijkheid en fictie steeds moeilijker van elkaar te onderscheiden maakt. Politicoloog Ainara Villaño vreest dat emotie en provocatie de plaats van politieke inhoud innemen, terwijl communicatieadviseur César Calderón benadrukt dat overtuigende nepberichten inmiddels met weinig geld en technische kennis kunnen worden gemaakt. Het blijft onduidelijk in hoeverre zulke berichten het stemgedrag beïnvloeden. De verkiezingen van 29 november vormen daardoor een belangrijke test voor de invloed van AI én voor het vermogen van kiezers om echt van nep te onderscheiden.