Brussel sleept Spanje opnieuw voor de rechter om falende waterzuivering
In dit artikel:
Het Hof van Justitie van de Europese Unie moet buigen over het tekortschietende stedelijke afvalwaterbeheer in Spanje. De Europese Commissie verwijt Spanje al jaren onvoldoende te hebben gedaan aan riolering, zuivering en toezicht en heeft het land daarom voor het gerecht gebracht. Volgens Brussel voldoen 114 agglomeraties niet volledig aan Europese regels uit 2006 die moeten voorkomen dat onvoldoende gezuiverd water in rivieren, meren, kustwateren, grondwater of bodem terechtkomt — een overtreding die al zo'n twintig jaar loopt.
De Commissie specificeert meerdere problemen: in 15 gebieden ontbreekt een adequaat inzamelsysteem voor afvalwater; in 39 agglomeraties ontbreekt de verplichte secundaire zuivering die organische verontreiniging terugdringt; in acht zones (kwetsbare gebieden) is strengere zuivering nodig om eutrofiëring te vermijden; en in 52 gebieden schiet het toezicht op zuiveringsinstallaties tekort. Soms proberen lokale overheden alternatieve oplossingen, maar die bieden niet altijd hetzelfde beschermingsniveau voor het milieu.
De gebrekkige zuivering heeft niet alleen ecologische gevolgen maar ook voor de volksgezondheid en het beschikbare water, wat extra urgent is nu Spanje vaker met droogte en waterschaarste te maken heeft. Praktische gevolgen zijn al zichtbaar: stranden op Tenerife (rond Santa Cruz en Güímar) moesten herhaaldelijk worden gesloten vanwege vervuiling, en langs de Valenciaanse kust en in delen van Andalusië zijn vergelijkbare waarschuwingen gegeven, vaak na zware regenbuien die rioleringen doen overlopen. Tegelijkertijd groeit het hergebruik van gezuiverd water voor landbouw en groenvoorziening, maar dat kan alleen veilig gebeuren als zuivering en controles betrouwbaar zijn.
Brussel begon formeel te waarschuwen in oktober 2017; in november 2019 volgde een met redenen omkleed advies — de laatste stap vóór verwijzing naar het Hof. Spanje voerde wel maatregelen uit, maar die zijn volgens de Commissie onvoldoende, waardoor de zaak nu voorligt bij het Hof. Een veroordeling kan leiden tot hoge boetes: zowel eenmalige sancties als periodieke dwangsommen. Spanje kent deze consequenties: in 2018 werd het al veroordeeld en kreeg het een boete van €12 miljoen plus bijna €11 miljoen voor elke half jaar vertraging.
De zaak legt extra druk op gemeenten, regionale overheden en Madrid om gezamenlijk te investeren in riolering, zuiveringsinstallaties en controles. De uitspraak van het Hof zal bepalen hoe streng die Europese druk de komende jaren wordt opgevoerd.