Brussel uit zorgen over rechtsstaat en corruptie in Spanje
In dit artikel:
Het Europees Parlement waarschuwt opnieuw voor verslechtering van de democratische instituties in Spanje. Een delegatie van Europarlementariërs bracht op 16 en 17 februari een werkbezoek aan Spanje en rapporteerde hun bevindingen woensdag in de commissie Burgerlijke Vrijheden, Justitie en Binnenlandse Zaken. Tijdens gesprekken met rechters, politici, journalisten en maatschappelijke organisaties viel vooral de afwezigheid van premier Pedro Sánchez en meerdere ministers op — iets wat in het rapport wordt aangemerkt als verontrustend voor de dialoog tussen regering en andere staatsmachten.
Belangrijke zorgen uit het rapport zijn: afnemend vertrouwen in de rechterlijke macht, toenemende politieke druk op publieke instellingen en een slechter wordend beeld van de bestrijding van corruptie. De Consejo General del Poder Judicial (CGPJ), het orgaan dat binnen de Spaanse rechterlijke macht benoemingen regelt, blijft een pijndossier. Brussel dringt al jaren aan op hervorming van de wijze waarop leden worden gekozen om te voorkomen dat politieke partijen te veel invloed uitoefenen; volgens het rapport zijn die beloofde hervormingen niet op de door Europese instanties gewenste manier doorgevoerd.
Ook het frequente gebruik van het real decreto-ley — nooddecreten waarmee de regering wetten kan invoeren zonder normale parlementaire behandeling — baart zorgen. Zeker nu de regering-Sánchez geen stabiele meerderheid heeft en er nog geen nieuwe begroting ligt, wordt die korte route volgens de Europarlementariërs te vaak ingezet voor politiek gevoelige dossiers, wat het parlementaire debat en controle kan uithollen.
De perceptie van corruptie in Spanje is verder verslechterd tot het laagste niveau sinds 2012. Het rapport wijst erop dat grote corruptiezaken langdurig slepen, wat het publieke vertrouwen schaadt, ook al kunnen dergelijke vertragingen juridisch verklaarbaar zijn. Daarnaast wordt de onafhankelijkheid van de publieke omroep RTVE in twijfel getrokken in een sterk gepolariseerd politiek klimaat.
De conservatieve Partido Popular en Europarlementariër Javier Zarzalejos verwelkomen het rapport als bevestiging van hun kritiek en noemen de situatie ernstig. Hoewel de bevindingen politiek worden aangegrepen in het binnenlandse debat, leggen de Europarlementariërs de nadruk op een bredere kwestie: een gezonde democratie vereist niet alleen formele onafhankelijkheid van instituties, maar ook het vertrouwen van burgers dat die onafhankelijkheid in de praktijk werkt.