Catalonië weert asbest met nieuwe wet

In dit artikel:

Het Catalaanse parlement heeft onlangs een wet aangenomen die het verwijderen, opsporen en controleren van asbest in Catalonië moet versnellen en juridisch beter regisseren. Hoewel asbest in Spanje al verboden is, ligt er nog veel oud bouwmateriaal — vooral fibrocement (urálita) — op huizen, loodsen, boerderijen en industriële gebouwen. Volgens de Generalitat gaat het om ruim 121.000 daken met samen meer dan 683.000 ton asbesthoudend materiaal; uitgespreid beslaat dat ongeveer 38,6 km², vergelijkbaar met de oppervlakte van de stad Sabadell. Barcelona telt in absolute aantallen het meeste, maar ook tal van kleinere gemeenten met landbouw of industrie hebben relatief veel asbest.

De nieuwe wet bundelt voor het eerst verschillende onderdelen van de aanpak: registratie, controle, voorlichting, verantwoordelijkheidstoewijzing en veilige verwijdering. Gemeenten moeten nauwkeuriger in kaart brengen waar asbest voorkomt; er komt een Catalaans register van asbesthoudende materialen en een gefaseerd saneringsplan. Daarnaast wordt vastgelegd wie verantwoordelijk is voor beheer en hoe overheden kunnen ingrijpen bij gevaarlijke situaties. Woningeigenaren en bedrijfseigenaren dragen meer plicht: verwijderen mag alleen door erkende bedrijven en onder strikte veiligheidsvoorschriften — zelf platen weghalen of ze naar de milieustraat brengen is niet toegestaan.

De wet bevat ook harde instrumenten: boetes tot 100.000 euro bij ernstige overtredingen en dwangsommen om eigenaren te dwingen risico’s te saneren. Opbrengsten uit sancties moeten door gemeenten worden besteed aan sanering, risicobeheer en informatievoorziening. De Generalitat heeft al miljoenen euro’s aan subsidies vrijgemaakt, maar totale sanering blijft een omvangrijke opgave.

Gezondheidsrisico’s vormen de kernreden voor de wet: asbestvezels kunnen, vooral bij veroudering of beschadiging, worden ingeademd en leiden jaren later tot ziekten zoals asbestose, longkanker en mesothelioom. Voor huiseigenaren is het van belang te weten of een gebouw asbest bevat en in welke staat, zeker bij verkoop, verbouwen of sloop.

De grootste uitdaging ligt nu in uitvoering: gemeenten hebben middelen en personeel nodig om inventarisaties uit te voeren, er moeten genoeg gecertificeerde verwijderingsbedrijven beschikbaar zijn, en burgers moeten goed geïnformeerd worden over wat wél en niet te doen. Catalonië streeft naar aansluiting bij de Europese doelstellingen: asbestvrij in openbare gebouwen vóór 2028 en in alle gebouwen vóór 2032 — ambitieus, maar met de nieuwe wet is de officiële start van die sanering gezet.