Desinformatie Ceuta: hoe nepvideo's leidden tot geweld en online haat

In dit artikel:

Een maand na de massale grensoversteek van duizenden migranten naar Ceuta blijkt online desinformatie de spanningen in de Spaanse stad sterk te hebben aangewakkerd. Onderzoek van het Spaanse Observatorium voor Racisme en Vreemdelingenhaat (Oberaxe) en VerificaRTVE toont dat het aantal haatberichten op 30 en 31 juli verdrievoudigde. In die 48 uur werden 9.590 berichten geregistreerd; 40 procent bevatte ontmenselijkende taal en 68 procent was gericht tegen mensen uit Noord-Afrika.

Volgens netwerkanalist Marcelino Madrigal radicaliseerde het online discours vervolgens snel. Vanaf half augustus verschenen oproepen tot collectief geweld, rellen en demonstraties met stokken en stenen. Antropologe Estefanía Acién González waarschuwt dat ontmenselijking mensen tot doelwit maakt en racistisch geweld normaliseert, mede door sociale media en de groei van extreemrechts.

De vermeende ‘invasie’ werd versterkt met misleidende beelden. Video’s uit Turkije, Marokko en Toulouse werden ten onrechte gepresenteerd als recente beelden uit Ceuta. Ook oude beelden van vandalisme en geweld, hulpverlening door het Rode Kruis en journalistieke verslaggeving werden verdraaid of valselijk in verband gebracht met migranten. Sommige berichten bereikten miljoenen kijkers.

De online haat mondde op 27 augustus uit in geweld bij het migrantenkamp op het strand van Benítez. Demonstranten vernielden en verbrandden bezittingen van migranten en probeerden een voedseltransport van het Rode Kruis tegen te houden. Ook journalisten werden belaagd. Ngo’s waarschuwden voor de normalisering van geweld en riepen de overheid op mensenrechten, humanitaire hulp en vreedzaam samenleven te beschermen.

De nog in Ceuta verblijvende migranten kunnen niet zonder individuele beoordeling worden teruggestuurd. Het gaat onder meer om mensen die asiel kunnen aanvragen en alleenreizende minderjarigen. Spanje probeert met Europese hulp de procedures te versnellen; medewerkers uit Madrid voeren inmiddels via videoverbinding asielgesprekken in Ceuta.