Dit kleine eiland bij Ibiza wil de long van de Middellandse Zee redden

In dit artikel:

Onder het heldere water rond Formentera liggen uitgestrekte velden van Posidonia oceanica, een essentiële zeeplant die zuurstof produceert, CO₂ opslaat, stranden beschermt en jonge vissoorten een habitat biedt. Die "long van de Middellandse Zee" staat echter onder druk: in de westelijke Middellandse Zee is in de afgelopen vijftig jaar ongeveer 34% van de posidoniavelden verloren gegaan door ankerende boten, vervuiling, massatoerisme en stijgende watertemperaturen. De velden tussen Ibiza en Formentera zijn weliswaar sinds 1999 UNESCO-werelderfgoed, maar blijven kwetsbaar.

De Spaanse ngo Vellmarí, opgericht door marien bioloog Manu San Félix, voert sinds 2021 een grootschalig herstelprogramma uit met een techniek van 'onderwatertuinieren'. Duikers verzamelen losgeraakte rhizoomdelen van posidonia, planten die op geschikte plekken vast en laten ze opnieuw wortelen; na ongeveer zes maanden verschijnen de eerste wortels, na een jaar zijn planten doorgaans stevig bevestigd. Tot nu toe zijn meer dan 86.000 planten uitgezet, met een opmerkelijk overlevingspercentage van ruim 92%. Daardoor is bijna 3.000 m² zeebodem hersteld, geholpen door meer dan 10.000 vrijwilligers.

Vellmarí wil de inzet opschalen: samen met de MSC Foundation is het doel om tegen 2026 meer dan 100.000 posidonia's te planten en Formentera als internationaal voorbeeld voor marien natuurherstel neer te zetten. Naast planten werken de partijen aan wetenschappelijke monitoring en milieueducatie, zodat de methode elders toepasbaar wordt.

Het posidonia-initiatief sluit aan bij bredere natuurmaatregelen op Formentera: grootschalige herbebossing met bijna een half miljoen inheemse bomen, beperkingen op voertuigen in zomermaanden en stimulering van fietsen en elektrisch vervoer. Deze gecombineerde aanpak toont dat herstel mogelijk is wanneer wetenschap, lokale betrokkenheid en vrijwilligerswerk samengaan.