Dit wil de linkse coalitie Frente Amplio voor Spanje

maandag, 16 november 2026 (17:48) - InSpanje

In dit artikel:

Frente Amplio, de linkse coalitie rond Sumar, heeft maandag 16 november in Madrid zijn verkiezingsprogramma voor de Spaanse verkiezingen van 29 november gepresenteerd. Lijsttrekker is de voormalige burgemeester van Barcelona, Ada Colau. Het 151 pagina’s tellende programma, “Una programa como una casa”, bevat ingrijpende voorstellen voor wonen, migratie, belastingen, arbeid, klimaat, openbaar vervoer en de staatsvorm. De coalitie wil de rijkste 1 procent zwaarder belasten om publieke voorzieningen en inkomenssteun te financieren.

Wonen is het belangrijkste thema. Frente Amplio wil jaarlijks 1 procent van het bruto binnenlands product, ongeveer 17 miljard euro, investeren in de bouw van 1,5 miljoen publieke huurwoningen in twaalf jaar. In 2035 moet 20 procent van de Spaanse woningen publiek zijn. De huur voor een woning van 80 vierkante meter mag dan maximaal 600 euro bedragen en niet meer dan een kwart van het huishoudinkomen. Grote woningbedrijven zouden woningen geleidelijk moeten afstaan; bedrijven met meer dan 1.000 woningen kunnen als eerste worden onteigend. Ook ongebruikte bouwgrond kan na twee jaar worden onteigend.

In gespannen woningmarkten wil de coalitie een strikte huurprijsgrens invoeren. De maximale huur wordt gekoppeld aan het gemiddelde inkomen in de wijk of aan de officiële huurindex. Volgens Frente Amplio kan dit de huren gemiddeld met 35 procent verlagen; in grote steden en toeristische gemeenten komt daar nog een extra korting bij. Huurcontracten worden standaard permanent. Lage inkomens met hoge hypotheeklasten kunnen maandelijks maximaal 300 euro belastingteruggave krijgen. Daarnaast moeten banken een publieke hypotheek met vaste rente aanbieden en vervalt de resterende schuld wanneer iemand zijn woning aan de bank overdraagt.

Ook tweede woningen en buitenlandse eigenaren worden geraakt. Woningen mogen volgens het programma alleen worden gekocht als hoofdverblijf of voor betaalbare verhuur. Bedrijven en investeringsfondsen zouden geen woningen voor andere doeleinden mogen kopen. Particulieren betalen hogere belastingen op tweede en volgende woningen: de overdrachtsbelasting stijgt met 200 procent bij een tweede woning en met 1.000 procent vanaf de derde. Vanaf de vierde woning met een gezamenlijke waarde boven 800.000 euro komt een jaarlijkse heffing van 10 procent, tenzij de woning betaalbaar wordt verhuurd. De precieze verhouding tussen het aankoopverbod en deze belastingen blijft onduidelijk.

Toeristische verhuur moet in gespannen woningmarkten binnen drie jaar verdwijnen. Tot die tijd krijgen vakantiewoningen onder meer 21 procent btw en een hogere onroerendezaakbelasting. Verhuurperiodes van maximaal dertig dagen worden als toeristische verhuur beschouwd. Nieuwe bouw binnen 500 meter van de kust en in gebieden met een groot overstromingsrisico moet worden verboden.

Op het gebied van migratie kiest Frente Amplio voor regularisatie. Na de geplande uitzonderlijke regularisatie van 2026 wil de coalitie een permanente procedure voor mensen zonder verblijfsdocumenten. Directe terugsturing aan de grenzen van Ceuta en Melilla moet stoppen, detentiecentra voor vreemdelingen moeten sluiten en er moet onafhankelijk toezicht komen op mensenrechten aan de grens. Afwezigheid van een beslissing over gezinshereniging binnen drie maanden zou automatisch tot goedkeuring leiden. Migranten moeten bovendien sneller afspraken kunnen maken bij immigratiediensten en meer stemrecht krijgen bij gemeenteraadsverkiezingen.

De overheid moet volgens het programma actiever ingrijpen in prijzen. Mededingingsautoriteit CNMC krijgt de mogelijkheid maximumprijzen vast te stellen voor onder meer energie, voedsel, vervoer, telecom en financiële diensten wanneer sprake is van misbruik. Grote voedselbedrijven met hoge winstmarges krijgen een extra heffing. De btw op elektriciteit wordt afhankelijk van het verbruik: kleine gebruikers betalen niets, terwijl de hoogste verbruiksschijven 21 procent betalen. Voor kappers, dierenartsen, luiers en glutenvrije producten komen lagere btw-tarieven.

Lagere inkomens tot 27.000 euro gaan minder inkomstenbelasting betalen en mensen met het minimumloon zouden geen inkomstenbelasting meer verschuldigd zijn. Het hoogste tarief stijgt naar 52 procent vanaf een inkomen van 300.000 euro. Vermogens boven 1 miljoen euro worden jaarlijks met minimaal 2 procent belast; boven 50 miljoen euro geldt een extra tarief van 3 procent. Erfenissen boven 10 miljoen euro per erfgenaam worden volledig belast. Grote bedrijven moeten minimaal 20 procent winstbelasting betalen en de speciale Beckham-regeling voor buitenlandse werknemers verdwijnt.

De opbrengst moet onder meer een kinderbijslag van 200 euro per maand per kind financieren. Het minimumloon moet minstens 60 procent van het gemiddelde nettoloon bedragen. De werkweek wordt eerst verkort naar 37,5 uur en daarna naar 32 uur, zonder loonverlies. De pensioenleeftijd moet opnieuw 65 jaar worden.

Voor de klimaattransitie wil Frente Amplio jaarlijks 3,5 procent van het bbp uittrekken. Huishoudens krijgen dagelijks drie uur gratis elektriciteit op momenten van overproductie door zonnepanelen. Een nieuw publiek energiebedrijf moet de macht van grote energiebedrijven beperken en stroom- en gasnetten worden publiek eigendom. Voor 2030 moeten appartementencomplexen met geschikte daken zonnepanelen hebben. Kerncentrale Almaraz sluit volgens planning in 2027 en 2028, gascentrales uiterlijk in 2045.

Ook water moet volledig publiek worden beheerd. Kwetsbare huishoudens krijgen een gratis basis hoeveelheid water en afsluiting wegens betalingsachterstand wordt verboden. Luxegebruik, bijvoorbeeld voor zwembaden en golfbanen, wordt duurder. Illegale putten worden gesloten en nieuwe stuwmeren en watertransporten tussen stroomgebieden voorlopig niet aangelegd.

Op het spoor wil de coalitie de liberalisering terugdraaien. Adif en Renfe moeten samengaan in één publiek bedrijf en hogesnelheidslijnen moeten weer volledig door Renfe worden beheerd. Private vervoerders als Ouigo en Iryo krijgen na dit decennium geen nieuwe contracten; hun personeel kan bij Renfe in dienst komen. De investeringen in forensentreinen moeten in vier jaar verdrievoudigen en het spoor moet vóór 2030 volledig geëlektrificeerd zijn. Geld dat voor luchthavenuitbreidingen is gereserveerd, moet deels naar het spoor gaan. Binnenlandse vluchten worden verboden wanneer een treinreis van maximaal tweeënhalf uur beschikbaar is. Er komt één landelijk ov-abonnement en in de Canarische en Balearische eilanden, Ceuta en Melilla wordt openbaar vervoer gratis.

Ten slotte wil Frente Amplio de omstreden Ley Mordaza, de wettelijke basis voor verdere privatisering van de zorg en de bescherming van het stierenvechten schrappen. De coalitie wil pensioenen, wonen, zorg en abortus grondwettelijk vastleggen en op termijn van Spanje een federale republiek maken met een gekozen staatshoofd en meer mogelijkheden voor regio’s om zich via referendum uit te spreken.

De kans dat het programma wordt uitgevoerd is voorlopig klein. Frente Amplio staat in de peilingen gemiddeld op 6,5 procent, aanzienlijk minder dan de 31 zetels die Sumar in 2023 behaalde. Meeregeren kan alleen als de linkse partijen samen een meerderheid vormen, terwijl de huidige peilingen juist wijzen op een meerderheid voor de rechtse partijen PP en Vox.

BEKIJK OOK:

Vandaag Inside: Cody Gakpo ziet opvallende overeenkomsten tussen Jürgen Klopp en Xavi Hernández