Drie kanalen waarschuwden voor massale grensoverschrijding in Ceuta, Spanje ontkent

In dit artikel:

De Spaanse regering blijft de massale toestroom naar de Noord-Afrikaanse enclave Ceuta vooral wijten aan mensensmokkelaars en misleidende berichten op sociale media. Volgens premier Pedro Sánchez ging het om de grootste aanval op de territoriale integriteit van Spanje sinds het herstel van de democratie. Naar schatting 60.000 mensen trokken vanuit Marokko richting Ceuta; bij de grenscrisis vielen inmiddels meer dan 90 doden.

Zes dagen na de gebeurtenissen groeit echter de kritiek dat Madrid vooraf was gewaarschuwd. Volgens verschillende bronnen meldde de Spaanse inlichtingendienst CNI meerdere keren dat een vergelijkbaar incident mogelijk was. Ook militaire en civiele inlichtingendiensten zouden signalen hebben gezien: steeds meer mensen staken zwemmend over vanuit Castillejos, bussen reden naar de grens en in tien dagen kwamen ongeveer duizend mensen aan. Dat werd volgens deze bronnen beschouwd als een mogelijke verkenning door Marokko.

Minister van Binnenlandse Zaken Fernando Grande-Marlaska ontkent categorisch dat hij een waarschuwing voor een massale aankomst heeft ontvangen. Andere regeringsbronnen zeggen dat er geen rapport bestond waarin de omvang van de toestroom werd voorspeld. Defensieminister Margarita Robles, die verantwoordelijk is voor de CNI, verdedigt de dienst maar zegt niet of er daadwerkelijk is gewaarschuwd. Daarmee blijft een openlijke tegenstelling bestaan tussen berichtgeving vanuit de inlichtingendiensten en de officiële kabinetslijn.

Ook het stadsbestuur van Ceuta zegt Madrid herhaaldelijk te hebben gewaarschuwd. Burgemeester Juan José Vivas wees op de ruim 2.000 mensen die eerder al zwemmend waren aangekomen en op de tientallen nieuwe minderjarigen die iedere nacht de stad bereikten. Volgens hem werd die ontwikkeling door de regering afgedaan als een normaal seizoensverschijnsel.

Daarnaast beweert een bron binnen het Marokkaanse ministerie van Buitenlandse Zaken dat Rabat Spanje vooraf waarschuwde voor de risico’s van een uitspraak van het Spaanse Hooggerechtshof. Die uitspraak beperkte de mogelijkheid om mensen die zwemmend de grens oversteken direct terug te sturen. Marokko zegt niet te hebben voorspeld dat juist deze omvangrijke toestroom zou plaatsvinden, maar wel dat de uitspraak de samenwerking rond migratie zou verzwakken.

De Spaanse autoriteiten zouden pas laat opdracht hebben gegeven om leger, Guardia Civil en politie te versterken. Agenten in Ceuta melden bovendien dat de Marokkaanse gendarmerie nauwelijks ingreep, in tegenstelling tot de Spaanse lof voor de samenwerking met Rabat. Binnen de regering leidt de Marokkaanse rol tot verdeeldheid. Sánchez en minister van Buitenlandse Zaken José Manuel Albares noemen Marokko een betrouwbare partner, terwijl Robles eist dat het land onderzoekt wie de beweging via sociale media organiseerde of toestond.

Tot dusver wijst de regering uitsluitend naar mensensmokkelnetwerken als verantwoordelijke. Wel werd een ambtenaar van de afdeling Nationale Veiligheid ontslagen wegens verlies van vertrouwen nadat zij een schatting van 49.000 aankomsten had gepubliceerd. Dat cijfer werd verwijderd, hoewel Binnenlandse Zaken later zelf een vergelijkbaar en uiteindelijk hoger aantal bevestigde. Een bredere uitleg over de waarschuwingen, de trage mobilisatie en de rol van Marokko blijft uit.