España vacía: al 1.800 dorpen met nog maar één inwoner, maar van opgeven geen sprake

In dit artikel:

In Spanje staan op veel plekken dorpen leeg: volgens recente berekeningen van het Spaanse statistiekbureau (INE) hebben ruim 1.800 woonkernen nog maar één vaste inwoner. Het gaat om alle typen woonkernen, van kleine gehuchten tot dorpskernen; veel van die plaatsen worden wel tijdelijk gebruikt door familieleden in het weekend of tijdens vakanties, maar missen een dagelijks dorpsleven.

Het verschijnsel, vaak aangeduid als la España vacía, is door het hele land zichtbaar maar het sterkst in het noorden. Galicië huisvest ongeveer 60 procent van de ‘solitaire bewoners’, met provincies als Lugo (563 alleenwonenden), A Coruña (353) en Asturië (337) vooraan in de lijst. Ook in Castilië en León en andere dunbevolkte regio’s zijn tientallen dorpen met nog één vaste bewoner over. In totaal telt Spanje zo’n 153.000 woonkernen; bijna twee derde daarvan heeft 50 inwoners of minder, maar samen wonen daar slechts 1,2 procent van de bevolking — een illustratie van hoe uitgestrekt en leeg delen van het platteland zijn geworden.

Het verhaal van Fernando del Amo (38) uit Benamira (provincie Soria) maakt de cijfers menselijk. Hij woont al zeventien jaar als enige permanente bewoner in een dorp met 58 huizen waarvan de meeste slechts episodisch gebruikt worden. Fernando werkt overdag in het wegonderhoud en doet in zijn vrije tijd aan stand-upcomedy. Hij zegt dat hij blijft vanwege de rust en kwaliteit van leven; zijn aanwezigheid is bovendien praktisch belangrijk: hij beheert sleutels van veel huizen en onderhoudt gezamenlijk voorzieningen met terugkerende dorpsgenoten. Tegelijk zorgen het wegvallen van de huisarts en de coronapandemie voor minder terugkeer van familieleden.

Leegloop betekent niet per se permanente verdwijning. Spaanse sociologen wijzen erop dat dorpen met goede bereikbaarheid, nabijheid van steden en aantrekkelijke natuur soms nieuwe bewoners aantrekken — vaak hoger opgeleide afstandswerkers in plaats van traditionele boeren. Technologie en AI kunnen die verandering ondersteunen, maar daarvoor zijn betrouwbare wegen, openbaar vervoer en vooral stabiel internet onmisbaar. In veel dorpjes ontbreekt juist die infrastructuur; in Benamira is bijvoorbeeld geen ADSL of glasvezel en is er een tekort aan beschikbare woningen, ondanks honderden verzoeken sinds media-aandacht.

De kernvraag is dus niet alleen hoeveel dorpen verdwijnen, maar welke plaatsen de voorwaarden hebben om weer tot leven te komen.