Europese bizons trekken bekijks in Guadalajara
In dit artikel:
In de heuvels van Alto Tajo (provincie Guadalajara, noordoostelijk van Madrid) zijn sinds januari negen Europese bizons (Bison bonasus, ook wel wisent) uitgezet op ruim 20.000 hectare openbaar terrein rond het dorp El Recuenco. Vijf dieren zijn vrouwtjes, vier mannetjes; ze kwamen van een privélandgoed in El Espinar (Segovia). Volgens betrokkenen is dit de eerste keer dat Europese bizons op publiek natuurterrein in Spanje worden vrijgelaten.
Het initiatief is van Rewilding Spain en heeft meerdere doelen: het herstellen van natuurlijke processen door grote grazers, het verminderen van brandbare biomassa en dichte struikgroei, het vergroten van landschapsvariatie en biodiversiteit, en het stimuleren van lokaal toerisme en economische activiteit in een regio met sterke leegloop. Burgemeester Enrique Collada wijst erop dat vroeger menselijk gebruik het landschap openhield, iets wat nu ontbreekt door ontvolking; de bizons zouden een deel van die functie kunnen overnemen.
De Europese bizon is het grootste landzoogdier van Europa en beweegt veel; ze grazen, schrapen boomschors en maken dichte begroeiing los, acties die kunnen helpen om bossen minder vatbaar voor grote branden te maken. Het gebied is omheind en de dieren worden continu gemonitord; bezoekers worden gevraagd afstand te houden. Tijdens Pasen trok de introductie al veel toeristen naar het dorp, wat mogelijkheden schept voor lokale werkgelegenheid en projecten zoals een gepland ecologisch resort.
Het project heeft ook een onderzoekscomponent: teams van de Universidad del País Vasco, University of Manchester en ECONOVO (Aarhus University) volgen de dieren met analyses van hormonen, immunoglobulinen en mestmonsters om hun aanpassing, stressniveaus en voedingsstatus in het Spaanse klimaat te bestuderen. Onderzoekers meldden dat de bizons sinds aankomst gewicht hebben gewonnen. De uitkomsten moeten leiden tot twee proefschriften — over gezondheid/aanpassing en over landschapseffecten.
Historische context: de Europese bizon raakte begin 20e eeuw vrijwel uitgestorven door jacht; overleving kwam alleen via fokprogramma’s in gevangenschap. Dankzij dat werk is de Europese populatie inmiddels weer gegroeid tot ongeveer 8.800 dieren. Rewilding Spain had eerder in hetzelfde gebied ook Przewalskipaarden uitgezet, die zich succesvol lijken te hebben aangepast.
Niet iedereen staat echter achter het plan. Critici merken op dat de huidige Europese bizon niet identiek is aan de oerbizon die duizenden jaren geleden op het Iberisch Schiereiland leefde en betwijfelen of herintroductie ecologisch passend is. Daarnaast bestaat discussie over de voorspelbaarheid van effecten van grote grazers op verschillende ecosystemen. De initiatiefnemers benadrukken dat het project vooral functioneel gericht is: grazers gebruiken om biomassa te verminderen en biodiversiteit en open plekken in het landschap te vergroten, niet om een exact prehistorisch landschap te herstellen.
Kortom: de introductie van negen wisenten in Alto Tajo is zowel een natuurbeheer- en herstelproject als een sociaal-economisch experiment voor een krimpregio, gekoppeld aan wetenschappelijk onderzoek. De komende jaren moeten uitwijzen of de dieren zich voortplanten, welke landschapseffecten optreden en of het initiatief breed draagvlak en duurzame voordelen kan opleveren.