Euthanasiezaak Noelia na jarenlange juridische strijd beslecht
In dit artikel:
Noelia Castilla Ramos, een 25‑jarige vrouw uit Catalonië, krijgt na bijna twee jaar juridische strijd groen licht voor haar euthanasie. Haar verzoek leidde tot een van de meest besproken zaken in Spanje omdat haar vader de uitvoering lang tegenhield en de zaak uiteindelijk aan alle nationale rechters en het Europees hof voor de rechten van de mens werd voorgelegd. De euthanasie staat gepland voor donderdag 26 maart.
Noelia’s leven kent een lange reeks tegenslagen: vroeg gescheiden ouders, jaren van psychische problemen, opname op dertienjarige leeftijd en ervaringen van misbruik en meerdere zelfmoordpogingen. In oktober 2022 sprong ze uit een raam van de vijfde verdieping; ze overleefde maar raakte volledig verlamd door een dwarslaesie. Sindsdien zit ze in een rolstoel, kampt ze met ernstige zenuwpijn en woont ze in een zorginstelling in Sant Pere de Ribes bij Sitges. In interviews beschrijft ze haar dagelijks lijden en het verlies van levensvreugde: ze heeft geen zin meer om te eten of naar buiten te gaan en slaapt slecht. Over de relatie met haar vader zegt ze dat hij nauwelijks contact zoekt; “Waarom wil hij dan dat ik blijf leven?” stelde ze.
Juridisch verliep het traject intens: een Catalaanse toetsingscommissie keurde haar aanvraag enkele maanden voor juli 2024 goed, maar haar vader stapte naar de rechtbank omdat hij betwijfelde of zij wilsbekwaam was gezien haar psychiatrische voorgeschiedenis. Op 1 augustus greep een rechtbank in en schortte de uitvoering op het laatste moment op. Tijdens hoorzittingen bevestigde Noelia telkens haar blijvende wens; twee weken later bepaalde een rechter dat zij wilsbekwaam was en dat haar vader niet namens haar kon optreden. Dit oordeel bleef standhouden bij het hoger beroep en bij het Spaanse Hooggerechtshof en Constitutioneel Hof. Ook het Europees Hof voor de Rechten van de Mens weigerde de euthanasie te blokkeren, waarmee na bijna twee jaar definitieve duidelijkheid ontstond.
De zaak van Noelia raakt fundamentele vragen: hoe ga je om met gecombineerde lichamelijke en psychische lijdensdruk bij euthanasie, en welke rol kan of mag een ouder spelen bij de beslissing van een meerderjarig kind? Sinds de invoering van de euthanasiewet in Spanje in 2021 is dit de meest mediabelaste zaak en het eerste precedent dat alle juridische instanties doorliep. Ter vergelijking: Nederland reguleert euthanasie sinds 2002 en heeft daarmee een veel langer juridisch en medisch raamwerk rond de praktijk. De uitkomst van Noelia’s zaak zal in Spanje als belangrijk precedent dienen voor toekomstige verzoeken en de maatschappelijke discussie over de grenzen van zelfbeschikking bij ondraaglijk lijden verder aanjagen.