Gibraltar-akkoord officieel gepubliceerd: soepelere grensovergang en betere luchtverbindingen
In dit artikel:
De Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk sloten in juni, na vier jaar onderhandelen, een omvangrijk akkoord over Gibraltar; het verdrag (meer dan 1.000 pagina’s) werd op 26 februari gepubliceerd. Doel is praktische normalisering van de relaties na Brexit en het stimuleren van welvaart tussen Gibraltar en het aangrenzende Spaanse gebied Campo de Gibraltar, zonder iets te veranderen aan de soevereiniteitskwestie: Spanje en het VK houden vast aan hun eigen standpunten, terwijl de EU geen aanspraak maakt op het grondgebied.
Belangrijke onderdelen van het akkoord:
- De fysieke grensafsluiting bij La Línea verdwijnt waardoor dagelijkse oversteken eenvoudiger worden en wachttijden verminderen.
- Grenscontroles verplaatsen naar de haven en luchthaven van Gibraltar via een tweestapsysteem: eerst controle door Gibraltarse autoriteiten, daarna door Spaanse politie volgens Schengenregels. Gibraltar wordt niet officieel lid van Schengen, maar past de regels bij binnenkomst wel toe.
- Spanje en het VK richten gezamenlijk een civiele luchthavenorganisatie op; de zetel komt in een ander EU-land. De militaire basis en militair personeel blijven buiten het civiele regime.
- Gibraltar sluit aan bij een douaneregeling met de EU, waardoor goederen zonder aparte grensformaliteiten kunnen doorstromen; controles vinden plaats in aangewezen Spaanse havens (o.a. Algeciras, La Línea, Sagunto).
- Er komt een indirecte belasting vergelijkbaar met btw (start circa 15%, oplopend naar ~17%) en een speciale tabaksbelasting om prijsverschillen en smokkel tegen te gaan. Een gezamenlijk orgaan volgt belastingen en kan bij ernstige verstoringen beschermende maatregelen toestaan.
Voor grensarbeiders betekent het akkoord gelijke arbeids- en sociale rechten als in de regio gebruikelijk. Het verdrag vereist nog goedkeuring door de parlementen van de EU en het VK; na afronding van praktische voorbereidingen kan het tijdelijk en later definitief in werking treden.