Hoe bereikte Maria Branyas relatief gezond 117 jaar? Onderzoekers geven antwoord

In dit artikel:

Maria Branyas, die in augustus 2024 op 117-jarige leeftijd overleed, was tot haar dood de oudste levende mens ter wereld. De Catalaanse vrouw zei zelf dat drie yoghurtjes per dag haar hoge leeftijd verklaarden. Onderzoekers Manel Esteller en Eloy Santos concluderen na ruim twee jaar onderzoek dat haar uitzonderlijke levensduur het resultaat was van een combinatie van factoren.

De wetenschappers onderzochten haar genoom en analyseerden onder meer speeksel, bloed, urine en ontlasting. Hun resultaten verschenen in 2025 in Cell Reports Medicine en zijn ook verwerkt in een boek uit 2026. Branyas had een gunstige genetische aanleg, een goed aanpasbare stofwisseling en een sterk immuunsysteem dat infecties effectief herkende zonder te ontsporen. Haar darmflora was eveneens bijzonder. Zuivel kan volgens Esteller het immuunsysteem ondersteunen, maar yoghurt alleen maakt niemand onsterfelijk. Het merk dat Branyas noemde, zag na haar uitspraken wel een verkoopstijging van 5 procent.

Branyas werd in 1907 geboren in San Francisco en maakte meerdere ingrijpende gebeurtenissen mee. Ze overleefde onder meer de Spaanse griep, de Spaanse Burgeroorlog en covid-19. Toch bleef ze tot op hoge leeftijd lichamelijk en geestelijk relatief fit. Haar biologische leeftijd werd geschat op 97 jaar, ongeveer twintig jaar lager dan haar kalenderleeftijd. Tegelijk vertoonde haar lichaam duidelijke ouderdomskenmerken, zoals zeer korte chromosoomuiteinden en sterk verouderde witte bloedcellen.

Volgens de onderzoekers bepalen leefgewoonten ongeveer de helft van de levensduur. Branyas at gezond, bleef bewegen, wandelde lang door en had veel contact met familie en anderen. Een positieve houding en een actief sociaal leven kunnen volgens hen eveneens bijdragen aan gezond ouder worden. Ook de leefomgeving is belangrijk: extreme hitte en luchtvervuiling verkorten gemiddeld de levensverwachting.

Branyas was geen onkwetsbare uitzondering. Ze droeg een genetische variant die het risico op dementie verhoogt en zou waarschijnlijk leukemie hebben ontwikkeld als ze langer had geleefd. Esteller schat de huidige biologische grens van de mens rond 120 jaar. In Spanje neemt het aantal honderdplussers ondertussen sterk toe: begin 2024 waren het er 16.902, vooral vrouwen. Onderzoek naar veroudering staat nog aan het begin, maar voorlopig adviseren de wetenschappers vooral positief blijven, bewegen en goed voor jezelf zorgen.