Kan Spanje net als Italië zijn stranden privatiseren?

In dit artikel:

De tijdelijke sluiting van Playa de las Catedrales in de Spaanse provincie Lugo heeft het debat over strandbeheer opnieuw aangewakkerd. Het beroemde strand werkt met een vergunningensysteem voor ongeveer 4.800 bezoekers per dag, maar die komen vrijwel allemaal tegelijk tijdens laagtij, wanneer de karakteristieke rotsformaties zichtbaar zijn. Daardoor moest de toegang al vaker om veiligheidsredenen worden beperkt.

Het radioprogramma Herrera en COPE vroeg zich af of Spanje, net als Italië, toegangsgeld zou kunnen gaan heffen of het beheer van stranden aan commerciële partijen zou kunnen overlaten. In Italië is een groot deel van de kust in concessie gegeven aan commerciële strandclubs. Schattingen lopen uiteen van 33 tot 45 procent van de kust, terwijl in populaire regio’s als Toscane en Ligurië plaatselijk het grootste deel van de stranden wordt geëxploiteerd. Bezoekers moeten daar vaak betalen voor een ligstoel en parasol; gratis strand is soms kilometers verderop te vinden. Het systeem leidt tot protesten, maar vertegenwoordigt ook een aanzienlijke economische sector.

Een volledige commerciële uitbating van Spaanse stranden is wettelijk niet mogelijk. De Ley de Costas bepaalt dat stranden openbaar, vrij toegankelijk en gratis moeten zijn. Hotels, resorts en andere grondbezitters mogen de toegang niet afsluiten of entree heffen. Ook moeten bestemmingsplannen voldoende toegangswegen en voetpaden naar de kust garanderen. Overtredingen kunnen leiden tot hoge boetes, die op de Balearen kunnen oplopen tot 300.000 euro. Beperkte regulering is wel toegestaan om natuurgebieden te beschermen, zoals bij de Cíes-eilanden en de top van de Teide.

De praktijk wijkt echter soms af van de wet. Op het particuliere eiland Toralla in Galicië controleert een slagboom al decennialang wie toegang krijgt. De hoogste rechter wees in 1997 een poging van de bewonersvereniging af om het exclusieve gebruik van de brug en stranden vast te leggen. De eigenaren moesten juist een strook grond langs de kust voor het publiek beschikbaar stellen. Volgens natuurbeschermingsorganisatie Ecologistas en Acción waren er in 2025 minstens dertien zwemzones waar hotels, resorts of urbanisaties de vrije toegang feitelijk blokkeerden.

Spanje kent dus, anders dan Italië, geen wettelijke basis voor privéstranden. De drukte op populaire locaties kan wel tot reserveringen of tijdelijke sluitingen leiden. Wie in Spanje naar het strand gaat, hoort dat in principe gratis te kunnen doen, al blijkt handhaving niet overal vanzelfsprekend.