Nieuwe audio: technici zagen maanden voor blackout al grote risico's
In dit artikel:
Bijna een jaar na de grootste stroomstoring in Europa duikt nieuw bewijsmateriaal op dat laat zien dat het probleem zich al weken vóór 28 april 2025 aftekende. In audio-opnames die eind maart tijdens hoorzittingen in de Senaat openbaar werden, bespreken technici van netbeheerder Red Eléctrica en energiebedrijven al vanaf eind januari gevaarlijke spanningsoscillaties en het gebrek aan stabiele generatie in het zuidwesten van Spanje. Eén technicus merkte droogjes op: “El sol está muy bien para la playa, pero para esto…”, waarmee hij wees op de beperkingen van snel gegroeide zonne-energie zonder voldoende draaiende turbines die massa en stabiliteit leveren.
Drie onafhankelijke rapporten, waaronder het ENTSO-E-expertpanel en het Spaanse toezichtsorgaan CNMC (beiden gepubliceerd op 20 maart 2026), concluderen dat de blackout voorkómbaar was binnen de toen geldende regels. ENTSO-E wijst op een samenloop van factoren — spanningsoscillaties, gebrek aan dempingsmechanismen, verschillen in spanningsregeling tussen regio’s, snelle productieverminderingen en uitvallende generatoren — en noemt geen enkele enkele schuldige. Cruciale nuancering: hernieuwbare bronnen waren technisch wél in staat het net te helpen stabiliseren, maar waren daartoe niet verplicht door de geldende grid codes. CNMC gaat verder en stelt dat de regels toereikend waren, maar slecht zijn uitgevoerd: de mechanismen bestonden, maar werden niet effectief ingezet.
Red Eléctrica verdedigt zich door te zeggen dat de fragmenten uit hun context zijn gehaald en benadrukt dat het bedrijf als enige volledige data aan onderzoekers verstrekte. Tegelijk werden in oktober 2025 opnieuw abrupte spanningsvariaties gedetecteerd, wat critici voedt die vragen waarom er niet eerder ingegrepen is.
Andere belangrijke ontwikkelingen: minister Sara Aagesen vroeg energiebedrijven op 23 maart om volledige openheid over de blackout; de Spaanse Hoge Raad sloot in januari 2026 het strafrechtelijk onderzoek af en vond geen aanwijzingen voor cyberaanval of sabotage; de discussie verschuift nu naar civiele aansprakelijkheid. De Senaatscommissie zet hoorzittingen voort tot eind april 2026 en de politieke druk om strengere en bredere grid codes te verplichten zal naar verwachting toenemen.