Opkomst Vox: waarom onvrede in Spanje blijft groeien
In dit artikel:
Vox’ winst bij de recente regionale verkiezingen in Extremadura en andere regio’s is geen toeval: de partij boekt gestaag terreinwinst, vooral buiten de grote steden. In provincies als Zamora, Cuenca en Teruel — en regio’s als Aragón en Castilla y León — profiteert Vox van brede onvrede onder bewoners die zich vergeten voelen door Madrid en de landelijke politiek.
De politieke kaart verandert: het klassieke duel tussen Partido Popular (PP) en PSOE brokkelt af. De PP wint op sommige plekken maar verliest tegelijk kiezers die echte verandering willen; de PSOE verliest vooral in het platteland waar economische beloften niet zijn waargemaakt. Sumar als partner in de regering worstelt ook om weer aansluiting te vinden.
De achtergrond is de krimp van het binnenland, het zogeheten “España vaciada”: dorpen lopen leeg, voorzieningen en scholen verdwijnen, medische zorg raakt onder druk. Stedelijke centra als Madrid, Valencia en Sevilla profiteren van investeringen en digitalisering, terwijl rurale gebieden kampen met werkloosheid, slecht openbaar vervoer en onbetaalbare huisvesting. Politieke agenda’s die in steden domineren — klimaat, identiteit, genderbeleid — voelen voor veel plattelanders afstandelijk of belerend, waardoor Vox met eenvoudige, directe taal aanspreekt.
Nieuw is dat het electoraat van Vox niet alleen uit oudere, conservatieve kiezers bestaat. Onderzoek van het Centro de Investigaciones Sociológicas (CIS) toont dat ook jongere mannen (18–30) in toenemende mate receptief zijn voor rechtspopulistische boodschappen, uit onvrede over flexwerk, huurprijzen en perspectiefloosheid. Het protest krijgt verder vorm buiten traditionele partijen: bij de Europese verkiezingen van 2024 verraste internetactivist Alvise Pérez met zijn lijst Se Acabó la Fiesta (SALF), die veel stemmen trok van ontevreden kiezers.
De opmars weerspiegelt minder een puur ideologische verschuiving en meer een massale roep om erkenning: mensen willen zich gezien en gehoord voelen. Of de gevestigde politiek die kloof kan dichten en vertrouwen kan herstellen, blijft de cruciale vraag om verdere polarisatie te voorkomen.