Recordwarme zee en super El Niño: dit betekent het voor Spanje

In dit artikel:

Een recordwarme Middellandse Zee en een mogelijk uitzonderlijk sterke El Niño vergroten dit najaar de kans op extreem weer in Spanje. Bij Mallorca werd deze zomer 33,02 graden gemeten, de hoogste temperatuur ooit in Spaanse wateren. Voor Valencia liep het zeewater op tot 28,6 graden, ongeveer vier graden boven het gemiddelde. Ook de Atlantische Oceaan rond het Iberisch Schiereiland is warmer dan normaal.

Warm zeewater zorgt voor extra verdamping en meer vocht in de atmosfeer, maar veroorzaakt niet op zichzelf extreme regenval. Daarvoor moet in de herfst koude lucht op grote hoogte arriveren. Het temperatuurverschil maakt de atmosfeer instabiel en kan zware onweersbuien versterken. Warme, vochtige lucht die tegen kustgebergten botst, kan de neerslag vervolgens langdurig en plaatselijk zeer intens maken. Vooral de regio’s Valencia, Catalonië, Murcia, Oost-Andalusië en de Balearen lopen risico.

Een dana, een lagedrukgebied op grote hoogte, leidt evenmin automatisch tot een ramp. De positie van het systeem, aanvoer van vochtige lucht en een zone waarin luchtstromen samenkomen zijn bepalend. Als zo’n systeem boven dezelfde regio blijft hangen, kan herhaalde extreme regen ontstaan. Tijdens de dana van oktober 2024 viel in Turís bij Valencia 771 liter regen per vierkante meter, waarvan 185 liter in één uur.

De Britse Met Office verwacht bovendien mogelijk de sterkste El Niño sinds de negentiende eeuw. Het zeewater in de tropische Grote Oceaan zou meer dan drie graden warmer kunnen worden dan normaal, met een piek van bijna vier graden in november. El Niño kan het weer in Spanje beïnvloeden, maar volgens AEMET is die invloed onzeker en zijn ook veel andere factoren bepalend. Het Spaanse weerinstituut verwacht voor augustus tot en met oktober hogere temperaturen in vrijwel het hele land en in grote delen meer neerslag dan gemiddeld.

Meteorologen waarschuwen voor overdreven termen als ‘super El Niño’ en benadrukken dat een combinatie van factoren geen extreme regenval garandeert. De precieze locatie en intensiteit zijn meestal pas één à twee weken vooraf betrouwbaar te voorspellen. Wel adviseren deskundigen overheden nu al evacuatieplannen, gedetailleerde overstromingskaarten en oefeningen voor scenario’s met honderden liters regen op te stellen. Vooral de kust tussen Girona en Málaga, de Balearen en stroomgebieden zoals die van de Júcar, Segura en Ebro moeten alert blijven. Inwoners krijgen het advies officiële waarschuwingen van AEMET, NOAA en de WMO te volgen.