Sánchez wil documenten over mislukte staatsgreep 23-F vrijgeven
In dit artikel:
De Spaanse premier Pedro Sánchez heeft aangekondigd dat de regering deze week geheimgehouden archieven over de mislukte staatsgreep van 23 februari 1981 wil vrijgeven, precies op de 45e verjaardag van het incident. Hij maakte het besluit bekend via X en zei dat openheid over het verleden nodig is om de democratie te versterken; een formeel besluit van de ministerraad wordt voor dinsdag verwacht, waarna de publicatie volgens regeringsbronnen woensdag 25 februari in het Staatsblad (BOE) en op de website van La Moncloa begint. Regeringswoordvoerder Elma Saíz geeft na de ministerraad toelichting.
Het gaat volgens de overheid om een brede set documenten rond de zogeheten 23‑F‑coup, toen luitenant‑kolonel Antonio Tejero met gewapende Guardia Civil-agenten het Congres bestormde tijdens een cruciale stemming. De precieze inhoud van de vrijgegeven bestanden is nog onduidelijk; er wordt gesproken over uiteenlopende archiefstukken maar het is niet duidelijk of alles integraal online komt of gedeeltelijk met redacties. Ook kunnen uitzonderingen van toepassing zijn, bijvoorbeeld om nationale veiligheid of persoonsgegevens te beschermen.
Historici hopen dat de dossiers meer helderheid brengen over onafgehandelde vragen: de rol en motivatie van betrokken militairen, mogelijke connecties met veiligheidsdiensten of andere instituties, en wat verschillende machtspartijen en het koningshuis destijds wisten of deden. Sommigen waarschuwen echter dat er geen enkele “onthulling” moet worden verwacht; schrijvers en onderzoekers zoals Javier Cercas benadrukken dat het vooral om meer transparantie en het corrigeren van mythes kan gaan, niet per se om één doorslaggevend document.
Politiek leidt de timing tot verdeeldheid. Oppositiepartij PP spreekt van een mogelijk “rookgordijn” en twijfelt aan de intenties van de regering, Vox suggereert politiek gewin maar verzet zich niet openlijk tegen de openbaarmaking. Regionale en nationalistische partijen steunen de stap deels, maar willen ook dat andere gevoelige dossiers worden geopend. In militaire of koninklijke kringen is er volgens berichtgeving vooral argwaan, zonder groot openbaar verzet.
De keuze om nu te publiceren valt samen met een wetsvoorstel van de regering om de verouderde franquistische regels rond staatsgeheimen te moderniseren, met automatische vrijgavetermijnen (onder andere 45 jaar voor de hoogste classificatie). De komende dagen zullen uitwijzen welke stukken daadwerkelijk beschikbaar komen, in welke vorm en of ze nieuwe, controleerbare inzichten over 23‑F opleveren.