Spanje haalde in 2024 ruim een vijfde van zijn gas uit Rusland
In dit artikel:
In 2024 kwam nog steeds een aanzienlijk deel van het Spaanse gas uit Rusland: volgens het rapport van ngo Gas No Es Solución bedroeg dat 21,3% van de totale gasimport. Daarmee was Rusland dat jaar de tweede grootste leverancier voor Spanje; in 2025 halveerde dat aandeel naar ongeveer 11,5%, maar onderzoekers merken op dat die afname vooral het gevolg is van vervanging door LNG uit onder meer de Verenigde Staten, niet van een snelle verplaatsing naar hernieuwbare energie.
De voortzetting van Russische leveringen heeft praktische en politieke oorzaken. De Europese sancties tegen Rusland richtten zich aanvankelijk vooral op kolen en olie; voor gas bestond geen direct totaalverbod en vloeibaar aardgas (LNG) viel lange tijd buiten de strengste beperkingen. Omdat Europa vóór de oorlog sterk op Russisch gas leunde, kon dat volume niet van de ene op de andere dag worden vervangen zonder risico op tekorten, extreem hoge prijzen of problemen voor huishoudens en industrie. Brussel koos daarom voor een geleidelijke strategie: meer import uit alternatieve exportlanden, energiebesparing en versnelde inzet van hernieuwbare bronnen.
Binnen de EU bestonden bovendien uiteenlopende belangen. Sommige lidstaten drongen aan op een harde boycot, anderen waren terughoudender vanwege hun eigen afhankelijkheid of beperkte infrastructuur, wat leidde tot overgangsmaatregelen en uitzonderingen. Voor Spanje speelde nog een specifiek element: het land heeft de grootste LNG-capaciteit van de EU en is nauwelijks afhankelijk van Russisch pijpleidinggas. Dat maakte Spanje tot een belangrijke toegangspoort voor gastankers, waaronder ook ladingen uit Rusland, die commercieel soms aantrekkelijk en juridisch toegestaan bleven. Tegelijk beperkten zwakke verbindingen met de rest van Europa en onzekere alternatieve leveringen — bijvoorbeeld door politieke of technische problemen bij Algerije — de mogelijkheden om snel te heroriënteren.
Het rapport benadrukt ook de rol van langlopende contracten. Zo heeft energiemaatschappij Naturgy volgens het onderzoek een contract met het Yamal LNG-project in het Russische Noordpoolgebied dat loopt tot 2038. Critici zien dergelijke afspraken als een geopolitiek en klimaatkundig probleem: ze houden geldstromen naar de Russische staat in stand en vertragen de energietransitie. Yamal LNG is bovendien verbonden aan grootschalige productie uit het Noordpoolgebied, een regio met kwetsbare ecosystemen en inheemse gemeenschappen; tussen 2022 en 2024 leverde die activiteit naar schatting miljarden dollars aan staatsinkomsten op.
Kortom: hoewel de afhankelijkheid van Russisch gas in Europa is afgenomen, toont Spanje’s situatie hoe marktmechanismen, infrastructuur, langlopende contracten en geopolitieke belangen gezamenlijk zorgen dat Russische leveringen niet direct stopten — en dat de overgang naar een fossielvrij energiesysteem complex en langdurig blijft.