Spanje heeft 700.000 woningen nodig: 100.000 staan er al, maar in verval
In dit artikel:
Overal in Spanje liggen afgebladderde nieuwbouwwijken en onvoltooide villa’s die al bijna twintig jaar staan te verpauperen — een direct gevolg van de vastgoedcrisis van 2008. De val van Martinsa‑Fadesa op 15 juli 2008, met 5,2 miljard euro aan schulden het grootste faillissement in de Spaanse geschiedenis, liet projecten achter als halfafgebouwde rijen huizen zonder ramen, overwoekerde opritten en leegstaande villa’s waar nooit iemand heeft gewoond. Arbeiders haalden snel kostbare materialen weg, waarna die plekken werden geplunderd of als vuilstort gebruikt.
Het probleem is landelijk en omvangrijk: een onderzoek van het ministerie van Volkshuisvesting (2025) telt meer dan 100.000 halfvolle, halflege woningen en nog eens ongeveer 390.000 bouwkavels met wegen en verlichting maar zonder huizen — de zogenaamde manos muertas. Tegelijk waarschuwde de Banco de España dat er circa 700.000 woningen tekort zijn om aan de vraag te voldoen. Met andere woorden: op papier bestaat veel van het benodigde vastgoed al, maar praktisch gezien is het onbruikbaar en verloederd.
Illustratieve voorbeelden: in Buniel (bij Burgos) staat een wijk voor ongeveer 1.000 woningen sinds de faillissementen als betonnen skelet te verkrotten. In Fortuna (Murcia) bleven bijna 3.000 huizen van een project voor Britse kopers onafgewerkt na het faillissement van de bouwer. Rond Pego (Alicante) torent een heuvel met bijna 1.000 verlaten woningen op — eigendomssituaties daar zijn inmiddels deels overgenomen en een ontwikkelaar (VAPF) diende in 2020 een renovatieplan in.
De grootste blokkade is juridisch-eigendomstechnisch: terreinen en gebouwen zijn versnipperd over banken, investeringsvehikels, incassobureaus, de ‘bad bank’ Sareb en gemeenten. Die wirwar maakt samenwerking traag en duur; kleine dorpsbesturen zoals Buniel hebben niet de middelen om haalbaarheidsstudies of risico’s te dragen. Lokale bestuurders klagen over gebrek aan wil en kapitaal om stappen te zetten.
De centrale overheid probeert in te grijpen via Sareb en SEPES: er is een plan om tot 50.000 Sareb‑woningen beschikbaar te maken voor sociaal en betaalbaar huren, en recent zijn 40.000 woningen en 2.400 kavels van Sareb aan SEPES overgedragen, met de ambitie om op die gronden nog eens circa 55.000 huizen te bouwen. Economen roepen op tot minder terughoudendheid en noemen gedwongen onteigening als mogelijke uitweg waar eigendom geblokkeerd blijft.
Voorlopig blijven de spookwijken een zichtbare erfenis van 2008: kapotte ramen, ontbrekende putdeksels en verwaarloosde speelplaatsen fungeren als stille getuigen van een crisis die op papier veel oplossingen heeft liggen, maar in de praktijk vastzit in juridische versnippering en gebrek aan investeringsbereidheid.