Spanje minder katholiek, behalve onder jongeren
In dit artikel:
Paus Leo XIV brengt van 6 tot 12 juni een bezoek aan Spanje, het eerste pausbezoek in vijftien jaar. Dat moment valt samen met een veranderend religieus landschap: terwijl Spanje nog altijd zichtbaar katholieke tradities kent—volle processies tijdens Semana Santa, communies, huwelijken en doopsels—daalt het aandeel mensen dat zich katholiek noemt. Waar bij het bezoek van paus Benedictus XVI in 2011 nog ruim 71 procent zichzelf zo aanwees, ligt dat aandeel nu rond de 53 procent. Regelmatig kerkgang blijft beperkt: ongeveer 18 procent bezoekt minstens een keer per maand de mis.
Onderzoekers spreken van een “spiritueel gemengd” Spanje: religie wordt minder binair en veel mensen combineren katholieke rituelen met andere vormen van spiritualiteit. Die veranderende invulling van geloof komt ook in het dagelijks leven terug: tradities blijven belangrijk, maar niet noodzakelijkerwijs vanuit regelmatige kerkgang.
Opvallend is een kentering onder jongeren. Het aandeel 15- tot 29-jarigen dat zich katholiek noemt steeg recent van circa 31,6 procent naar ongeveer 45 procent. Dat betekent niet dat deze generatie massaal terugkeert naar traditionele kerkdiensten; veel jongeren zoeken eerder naar zingeving, gemeenschap en stabiliteit in een tijd van sociale druk en onzekerheid. Paus Leo XIV richt zich expliciet op jongeren en riep hen op “een bron van vrede” te zijn; tijdens zijn bezoek staat een speciaal jongerenevenement gepland op Plaza de Lima in Madrid.
Tegelijk blijft de kerk voor grote vragen staan. Interne meningsverschillen over migratie, vrouwenrechten, abortus en LGBTQ+-kwesties splijten gelovigen tussen progressieven en conservatieven. Een schrijnende paradox is de positie van vrouwen: zij vormen naar schatting zo’n 80 procent van de actieve kerkgangers, maar hebben weinig invloed in leidinggevende functies. Paus Franciscus probeerde vrouwen meer beslissingsmacht te geven, maar zijn overlijden liet dat proces onvoltooid; het is onzeker welke koers Leo XIV zal kiezen.
Ondanks dalende cijfers toont de kerk organisatorische kracht: voor het bezoek meldden zich circa 18.000 vrijwilligers aan, ruim meer dan verwacht. Of de voorzichtig opmerkbare opleving onder jongeren zich doorzet en hoe de kerk inhoudelijk reageert op maatschappelijke thema’s, blijft de komende jaren een bepalende vraag.