Spanje speelt centrale rol in grootste internationale actie tegen illegale afvalhandel
In dit artikel:
Operatie Custos Viridis was een grootschalige, door Europol gecoördineerde bestrijding van illegale afvalhandel die ongeveer drie jaar duurde en in 2025 werd afgerond. Spanje werkte nauw samen met Europol en opsporingsdiensten uit circa zeventig landen. Wereldwijd werden 127.000 ton illegaal afval in beslag genomen en 337 personen aangehouden; daarvan 41 in Spanje.
De actie richtte zich op internationale netwerken die afvalstromen met fraude, witwaspraktijken en vervalste documenten grensoverschrijdend verplaatsen. Dergelijke criminele circuits bestaan naast de reguliere afvalindustrie, verwerken stedelijk en industrieel afval op frauduleuze wijze en brengen gevaarlijke materialen in omloop, met milieuschade en gezondheidsrisico’s als gevolg. José Antonio Alfaro van de Spaanse Guardia Civil, tevens hoofd milieudelicten bij Europol, noemde Custos Viridis “de internationale operatie met de grootste impact” tot nu toe.
Spanje bleek zowel herkomst-, doorvoer- als bestemmingsland. Veel illegaal afval komt uit Frankrijk en Italië en arriveert via de havens van Barcelona, Valencia, Santander en Algeciras, maar ook via grensovergangen bij La Jonquera en Irún. De operatie bestond uit grenscontroles en inspecties bij afvalverwerkende bedrijven en leverde concrete aantijgingen en inbeslagnames op.
Opvallend was de toename van brandstichting bij recycling- en verwerkingsinstallaties, vooral in januari en februari, wat erop wijst dat branden vaak opzettelijk worden aangestoken om sporen van illegale stromen te wissen. Een belangrijk speerpunt van het onderzoek was de handel in gefluoreerde koelgassen (F-gassen), waarvan de illegale markt volgens Europol 15–20 miljoen euro waard kan zijn. Gezamenlijk vertegenwoordigen de onderschepte afvalstromen naar schatting minstens 31 miljoen euro aan illegale opbrengsten.
Onder de gevonden goederen waren ook plastic, metalen, elektronisch afval, banden en textiel, die vaak naar landen in Afrika, Azië en Latijns-Amerika geëxporteerd worden waar controles minder streng zijn. Nederland nam deel aan de internationale samenwerking; eerdere Spaanse acties (zoals de ontmanteling van een netwerk dat 40.000 ton Italiaans stedelijk afval smokkelde) tonen dat deze vorm van milieucriminaliteit structureel en grensoverschrijdend is. Europol en nationale diensten benadrukken dat blijvende internationale samenwerking noodzakelijk is om de groeiende omvang van illegale afvalhandel effectief aan te pakken.