Spanje verbiedt bouwen in overstromingsgebied

In dit artikel:

Spanje scherpt de bouwregels rond rivieren en barranco’s aan. Het ministerie voor Ecologische Transitie werkt aan een besluit dat bouwen in de gevaarlijkste overstromingszones, de zogenoemde ‘zona de flujo preferente’, vrijwel onmogelijk maakt. In deze gebieden kan water tijdens een overstroming meer dan een meter hoog staan en sneller dan een meter per seconde stromen. Alleen activiteiten die niet kwetsbaar zijn en de waterafvoer niet hinderen, blijven toegestaan.

Grond die op 30 december 2016 als landelijk gebied (‘suelo rural’) stond geregistreerd, mag binnen deze zones niet alsnog bouwgrond worden. Alleen projecten die overstromingen helpen voorkomen vormen een uitzondering. Ook bestaande bebouwde gebieden vallen onder de nieuwe regels. In Spanje ligt bijna 33.000 hectare bebouwde grond in de zwaarst getroffen zones, waaronder ruim 3.600 hectare woongebied. Verbouwingen blijven mogelijk, maar nieuwe woonfuncties worden verboden.

In bredere overstromingsgevoelige gebieden mogen bovendien geen nieuwe kelders, ondergrondse garages of andere ruimten onder het maaiveld worden aangelegd. Nieuwe woningen moeten minstens een meter boven het verwachte waterpeil van een maatgevende overstroming komen te liggen. Extra bouwtechnische maatregelen moeten de kwetsbaarheid van gebouwen beperken. Bij de verkoop moet in de notariële akte worden vermeld of een perceel in een risicogebied ligt; zonder die verklaring kan de woning niet bij het kadaster worden overgeschreven.

Projectontwikkelaars, vooral in Valencia en Murcia, vrezen dat de nieuwe risicokaarten in de praktijk bepalen welke grond nog ontwikkeld mag worden, hoewel ruimtelijke ordening formeel bij de regio’s ligt. Gemeenten krijgen vijf jaar om hun bestemmingsplannen aan te passen. Gebeurt dat niet, dan geven waterautoriteiten een negatief advies over nieuwe bouwplannen.

De regering verwijst naar klimaatverandering en de snel opwarmende Middellandse Zee als aanleiding. De dana van 29 oktober 2024 in Valencia, waarbij tientallen mensen omkwamen, geldt als waarschuwing. Bij hoge CO₂-uitstoot kan de neerslag tijdens zulke stormen in noordoostelijk Spanje volgens ministeriële prognoses tot 88 procent toenemen. Ook gemeenten verzetten zich tegen de beperkingen, maar het Spaanse hooggerechtshof oordeelde eerder dat bebouwing zich aan het overstromingsrisico moet aanpassen. Via de nationale overstromingskaart SNCZI kunnen eigenaren en kopers de risico’s en overstromingskansen per locatie controleren.