Tien jaar na de 'groene soep': hoe gaat het nu met Mar Menor?
In dit artikel:
Op 27 mei 2016 circuleerde een schokkende video van een duiker die door een dikke, groenige brij zwom en zette daarmee Mar Menor—de grootste zoutwaterlagune van West-Europa—in het wereldnieuws. Tien jaar later oogt het water langs het strand weer helder, maar onder de oppervlakte is het ecosysteem ingrijpend veranderd: de lagune verliest haar unieke zoutkarakter en ondergaat een “mediterranisering”, waardoor veel inheemse soorten sterk zijn afgenomen en invasieve soorten terrein winnen.
Belangrijkste ecologische verliezen: zeepaardjes zijn nagenoeg verdwenen, de grote tweekleppige nacra daalde van miljoenen naar enkele duizenden exemplaren en de mariene tita-worm is uit de lagune verdwenen. Tegelijkertijd hebben exotische soorten zoals de blauwe krab, Australische gekleurde kwallen en vreemde oesters zich genesteld en belasten ze visserij en voedselwebben.
De crisis had ook grote economische effecten. Onderzoekers van de Universiteit van Alicante berekenden dat elk huishouden in de kustgemeenten rond Mar Menor gemiddeld €5.190 aan vermogensschade opliep en het gezinsinkomen daar met 18% daalde vergeleken met vergelijkbare delen van Murcia. De kans op bedrijfsfaillissement neemt toe met 5,5% per extra microgram vervuiling per kubieke meter; bouw, vastgoed, handel en toerisme liepen de grootste schade, terwijl de landbouw – hoofdverantwoordelijke voor de vervuiling – relatief minder verloor.
Als reactie startte het Spaanse ministerie van Ecologische Transitie een herstelprogramma van in totaal €675 miljoen, waarvan ruim €400 miljoen al is besteed. Maatregelen omvatten een groene gordel rondom de lagune, sanering van de mijnstreek Sierra Minera, herbebossing, aangelegde overstromingsvlakten, demontage van 9.100 hectare illegale irrigatie, veertien opvangtanks voor regenwater en een permanent wetenschappelijk meetnet dat elk uur gegevens verzamelt. Internationaal opvallend is dat Mar Menor in 2022 als eerste natuurgebied in Europa juridische rechtspersoonlijkheid kreeg, waarmee burgers namens de lagune rechtszaken kunnen voeren.
Die juridische status krijgt nu vorm: voor het eerst staat Mar Menor zelf als benadeelde partij in een strafproces. Twee landbouwbedrijven worden beschuldigd van illegaal lozen van nitraatrijk giftig water tussen 2015 en 2017; het Openbaar Ministerie eist tot zeven jaar gevangenisstraf en boetes van €500.000 per verdachte. Activisten en lokale bewegingen zien dit als een belangrijk moment om verantwoordelijkheid en herstel af te dwingen.
Toch is het gevaar nog niet geweken. Onder de landbouwgronden ligt de Quaternair-aquifer met naar schatting 300.000 ton nitraat, die via de Albujón-beek continu nitraat en zoet water in de lagune loost (circa 2 ton nitraat en 200 liter/s). Hierdoor daalt het zoutgehalte opnieuw, wat leidt tot massale groei van macroalgen; in de eerste drie maanden van dit jaar werd al 4.600 ton biomassa afgevoerd — meer dan 45% van wat in heel 2025 werd verwijderd. Ecologen waarschuwen dat door hitte, windstilte of stratificatie het risico op zuurstofloze (dode) toestanden deze zomer aanzienlijk is toegenomen.
Samengevat: Mar Menor kreeg meer aandacht, geld en wetenschappelijk toezicht dan ooit tevoren, maar het systeem blijft fragiel. Herstel is deels ingezet, de juridische strijd is begonnen, maar de voortdurende instroom van nitraat en de veranderde samenstelling van flora en fauna zorgen dat elke zomer opnieuw aanleiding geeft tot vrees voor een nieuwe ecologische ramp.