Tot haar 99ste trok Cataloniës oudste herderin de bergen in

In dit artikel:

Marina Vilalta, die op 99-jarige leeftijd overleed, gold als de oudste actieve herderin van Catalonië. Tot haar laatste dagen trok ze met haar schapen en honden de bergen van de Catalaanse streek Ripollès in. Ze zei dat ze zich thuis opgesloten voelde en juist tussen haar dieren vrijheid vond.

Vilalta werd in 1927 geboren in een arm gezin met twaalf kinderen. Ze ging nauwelijks naar school en leerde nooit lezen of schrijven. Vanaf haar jeugd hoedde ze met haar vader schapen en ontwikkelde ze praktische kennis over kuddes, graasgebieden en het bergweer. Na haar huwelijk bleef ze dit werk doen en was ze lange tijd de enige vrouwelijke herder in haar omgeving. Haar kudde groeide ooit tot ongeveer 130 dieren; in 2022 had ze nog zo’n vijftig schapen.

Voor haar levenslange inzet, haar kennis van traditionele veeteelt en haar bijzondere positie als vrouw in een mannenwereld kreeg ze in 2022 de Creu de Sant Jordi, een belangrijke Catalaanse onderscheiding. Ze reisde niet naar Barcelona om die op te halen, omdat ze wagenziek was en haar schapen niet wilde achterlaten. Ook kende ze traditionele liederen uit de Ripollès uit haar hoofd en droeg ze zeven daarvan bij aan het erfgoedproject Càntut.

Journalist Abraham Orriols schreef na gesprekken en tochten met Vilalta het boek Una vida a les muntanyes (2023). Haar levensverhaal laat niet alleen een verdwijnende plattelandscultuur zien, maar ook de problemen van het huidige herdersvak: zwaar dagelijks werk, weinig financiële zekerheid en nauwelijks opvolgers. Haar zoon en kleinzoon kozen voor werk in de bouw, waardoor de familie de kudde niet kon voortzetten. Vilalta verwachtte dat de meeste schapen na haar dood zouden verdwijnen, al kochten jonge veehouders soms dieren bij haar.

Ze overleed in de nacht van 13 op 14 september. Volgens haar familie leidde ze haar kudde tot haar laatste dagen. Haar leven weerspiegelde de neergang van een eeuwenoude vorm van extensieve veeteelt, terwijl het tegelijk de kennis en vrijheid belichaamde die zij daarin vond.