Twee derde van Spaanse steden heeft nog geen operationele lage-emissiezone
In dit artikel:
Driekwart jaar nadat de deadline verstreek voor Spaanse steden om lage‑emissiezones (ZBE) in te voeren, blijft de uitvoering achter. De klimaatwet van 2021 verplicht gemeenten met meer dan 50.000 inwoners uiterlijk 1 januari 2023 zulke zones in te voeren om vervuilende auto’s uit drukke stadsdelen te weren, de luchtkwaliteit te verbeteren en broeikasgasuitstoot te verminderen. Van de circa 153 gemeenten die aan die eis moesten voldoen is echter nog maar een minderheid daadwerkelijk operationeel: het ministerie meldt 57 geldende ZBE’s. In het afgelopen jaar kwamen er slechts acht bij (Alicante, Badajoz, Cuenca, Getafe, Granada, Sabadell, Salamanca en Torrelavega).
Veel andere gemeenten hebben plannen “in behandeling”, maar bewoners merken daar vaak weinig van en tien steden lijken nog niet eens aan het traject te zijn begonnen of hebben dat niet gemeld (onder meer Adeje, Arganda del Rey, Arona, Ferrol, Orihuela, Telde en Vic). Critici wijzen er ook op dat een aantal ingevoerde zones vooral symbolisch is — klein van omvang of gelegen in gebieden die al bijna autovrij waren — waardoor de werkelijke effectiviteit op verkeer en luchtvervuiling beperkt blijft.
Milieuorganisaties voeren daarom druk op met juridische stappen. Ecologistas en Acción is procedures gestart tegen onder meer Valladolid, Santander en Alicante en bereidt procedures tegen Arganda del Rey en Valencia voor; de basis is dat de maatregelen volgens hen tekortschieten om wettelijke milieudoelen te halen. Greenpeace waarschuwt voor zogenaamde “fake ZBE’s” en benadrukt dat in veel steden overtredingen nog niet worden beboet. In Guadalajara zijn de sancties zelfs met twee jaar uitgesteld, wat tot verwarring bij inwoners en bezoekers leidt.
De nationale overheid wijst erop dat de klimaatwet geen eigen sanctieregeling bevat, waardoor het rijk beperkt is in afdwinging. Het ministerie voor Ecologische Transitie werkt aan nieuwe regelgeving die gemeenten verplicht boetes uit te delen; het ministerie van Transport overweegt staatssteun voor het openbaar vervoer te koppelen aan invoering van ZBE’s. Ook het Openbaar Ministerie voor Milieu en de Spaanse Ombudsman vragen nalevingsinformatie op. De komende maanden zullen uitwijzen of juridische druk, actiegroepen en nieuwe staatsregels de achterstand kunnen wegwerken en de zones daadwerkelijk effectieve luchtkwaliteitsmaatregelen worden.