Van vervallen hórreos tot hippe hotspots: zo herontdekt Noord-Spanje zijn erfgoed
In dit artikel:
Op 7 april heeft de Spaanse ministerraad besloten de traditionele houten graanschuren op stenen pilaren — bekend in delen van Noordwest-Spanje als hórreos — op te nemen als Manifestatie van Immaterieel Cultureel Erfgoed. De erkenning benadrukt zowel hun historische rol als hun culturele betekenis in regio’s als Galicië, Asturië, Cantabrië, León, Navarra en het Baskenland.
De bouwwerken, vaak op palen geplaatst met een platte steen ertussen om knaagdieren buiten te houden, stammen in hun huidige vorm uit de middeleeuwen en kregen extra belang na de komst van maïs in de 17e eeuw. Hoewel de basisvorm herkenbaar blijft, variëren de lokale namen: in Galicië hórreos (ook canastros of cabazos), in Asturië en León hórreo of panera, en in Navarra en het Baskenland termen als garaia. Bekende voorbeelden staan in Carnota, Combarro en A Merca.
Door mechanisering en veranderende opslagmethoden raakten veel hórreos in onbruik, maar recent krijgen ze een nieuw leven met uiteenlopende functies. Enkele voorbeelden: in Ambás worden kazen zoals Afuega’l pitu gerijpt in hórreos vanwege het bijzondere microklimaat; in Les Regueres huisvest een hórreo wolbewerkingsactiviteiten; in Premoño opende het echtpaar Vanessa Díaz en José Manuel Fernández onder hun hórreo de Taberna Alborada, waarmee het dorp na jaren weer een ontmoetingsplek kreeg; in Luarca is een gerestaureerd hórreo het centrale element van een ambachtelijke patisserie.
Die herbestemmingen brengen kansen maar ook risico’s. Het ministerie van Cultuur waarschuwt dat niet alleen fysieke achteruitgang, maar ook verlies van vakkennis, verhalen en sociale functies het erfgoed bedreigt. Erfgoedorganisaties pleiten daarom voor restauraties die materialen en traditionele technieken respecteren, terwijl ze tegelijk erkennen dat hórreos levende, aanpasbare elementen van landschap en gemeenschapsleven zijn.
Vergelijkbare verhoogde opslaghuizen bestaan elders in de Alpen: raccards in Wallis (Zermatt), mazots in Savoie/Haute-Savoie en rascards in Valle d’Aosta, wat aantoont dat dit type constructie een wijdverspreide oplossing was voor droge, geventileerde en ongediertevrije voedselopslag. De nieuwe erkenning moet bijdragen aan behoud en verantwoorde hergebruikpraktijken.