Verkeersleiding Atocha koos verkeerd protocol vlak voor treinongeluk Urda

In dit artikel:

De AVE-trein die woensdag bij Urda, in de Spaanse provincie Toledo, op een stilstaande Iryo-trein botste, had kort daarvoor volgens El País een verkeerde instructie gekregen van de verkeersleiding in Madrid. Bij het ongeluk kwamen 69 mensen om het leven en raakten 58 mensen gewond.

De problemen begonnen rond 8.30 uur, toen een computerstoring het automatische beveiligingssysteem LZB uitschakelde. Daardoor kwamen zes treinen stil te staan op een traject van ongeveer 63 kilometer tussen Urda en Los Yébenes. De machinist van de AVE meldde vervolgens een zendstoring en waarschuwde dat er vóór het volgende station een trein stond.

Volgens drie spoorwegexperts en het reglement voor Renfe-machinisten had de verkeersleiding protocol LZB 3 moeten toepassen. Dat betekent dat een trein op zicht rijdt, met maximaal 40 kilometer per uur en voldoende afstand om voor een obstakel te stoppen. In plaats daarvan gaf een verkeersleider protocol LZB 4 door, bedoeld voor storingen aan boord. De AVE mocht daardoor volgens de instructie met normale snelheid verder rijden en kon op het traject tot 200 kilometer per uur halen. Nog geen twintig minuten later botste hij op de Iryo, die een remweg van meer dan een kilometer niet meer kon overbruggen.

Ook de machiniste van de Iryo had gemeld dat haar trein bij een rood inrijsein stilstond. Zij kreeg eveneens het advies het LZB-systeem te herstarten en met normale snelheid door te rijden, maar kon dat niet uitvoeren. Op de geluidsopnames lijkt bovendien te blijken dat de verkeersleiding mogelijk dacht dat de Iryo nog reed. Een andere machinist kreeg dezelfde verkeerde opdracht, maar hield vol dat hij alleen op zicht mocht rijden. Daarmee werd een tweede botsing voorkomen.

De oorzaak wordt onderzocht door justitie. Adif, de Spaanse spoorbeheerder, wil niet inhoudelijk reageren, maar een hooggeplaatste bron erkent dat het protocol niet correct is toegepast. Experts en vakbonden wijzen daarnaast op gebrekkige crisisopleiding, beperkte ervaring en hoge werkdruk in het verkeerscentrum bij Atocha. Daar bewaken achttien posten honderden kilometers spoor, terwijl het aantal treinen sinds de liberalisering sterk is toegenomen. Adif zegt juist dat er sinds 2018 ongeveer vijfhonderd medewerkers zijn bijgekomen.

Minister van Transport Óscar Puente noemde de beslissing van de verkeersleiding eerder onverklaarbaar, maar personeel en vakbonden verwijten hem dat hij te vroeg één werknemer verantwoordelijk stelde. Zij benadrukken dat het om een systeemprobleem gaat. Een rapport uit 2024 waarschuwde al dat menselijke controle bij uitgeschakelde technische beveiliging kan falen en pleitte voor extra technische vangnetten. Puente zal dinsdag in het Spaanse parlement uitleg geven over de ramp.