Verkiezingsfraude in Spanje? 50.000 berichten, geen bewijs

In dit artikel:

Spanjaarden gaan op 29 november naar de stembus voor een nieuwe landelijke regering. Nog voordat de campagne goed op gang kwam, verspreidden sociale media zich met berichten over een mogelijk ‘pucherazo’, Spaans voor verkiezingsfraude. Volgens een analyse van factcheckredactie VerificaRTVE is daar geen bewijs voor. De redactie onderzocht ruim 50.000 berichten op X en YouTube die tussen 5 september en 8 oktober over vermeend gesjoemel met stemmen gingen. De berichten lijken vooral het vertrouwen in de komende uitslag te willen ondermijnen.

De eerste grote opleving ontstond op 8 september, nadat het Hooggerechtshof voorlopig het stemrecht opschortte van een groep Spanjaarden in het buitenland die hun nationaliteit via de zogenoemde ‘ley de nietos’ hadden verkregen. Zij moeten aantonen dat hun familie tijdens de dictatuur in ballingschap ging. De maatregel volgde op een verzoek van Vox en Iustitia Europa. Het aantal fraudemeldingen verdrievoudigde binnen een dag. Van de ruim 2,4 miljoen aanvragen voor deze nationaliteitsregeling waren er volgens de regering 544.722 goedgekeurd; ongeveer 306.000 mensen stonden in maart in het buitenlandse kiesregister.

Na de aankondiging van de verkiezingen op 5 oktober verschoof de aandacht naar stemmen per post. Die dag verschenen bijna 6.000 berichten over een pucherazo, tegenover maximaal 1.314 in de voorafgaande week. Vox-leider Santiago Abascal en de Madrileense regiopresident Isabel Díaz Ayuso riepen kiezers op liever persoonlijk te stemmen. Berichten over vermeende fraude met poststemmen namen daarop explosief toe, maar de golf nam vanaf 7 oktober alweer af.

Volgens deskundigen is het Spaanse systeem betrouwbaar: poststemmers identificeren zich drie keer en hun biljetten worden op dezelfde manier geteld als stemmen in het stemlokaal. In ruim veertig jaar democratie is geen grootschalige fraude met poststemmen vastgesteld. Aanvragen kan tot 19 november; de stembescheiden worden tussen 9 en 22 november verwerkt.

Ook het terugkerende gerucht dat technologiebedrijf Indra de stemmen telt, is onjuist. Indra geeft alleen gegevens door voor de voorlopige uitslag; gelote burgers tellen de biljetten. Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen mogen niet aan deze nationale verkiezingen deelnemen, maar kunnen volgend jaar wel stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen.