Verkiezingsprogramma Vox: dit belooft Abascal over wonen, migratie, prijzen en infrastructuur

In dit artikel:

Zeventien dagen voor de Spaanse parlementsverkiezingen van 29 november heeft de radicaal-rechtse partij Vox haar verkiezingsprogramma gepubliceerd. Het document, Es sentido común, bevat 115 maatregelen in dertien hoofdstukken. De plannen van partijleider Santiago Abascal steunen op drie pijlers: Spanjaarden krijgen voorrang, belastingen en regels worden verlaagd of geschrapt, en migranten moeten in grotere aantallen terugkeren.

Op de woningmarkt wil Vox de woningwet van de regering-Sánchez intrekken en meer bouwgrond beschikbaar maken. Procedures moeten sneller, maar een concreet bouwdoel ontbreekt. Spaanse gezinnen die hun eerste nieuwbouwwoning kopen, zouden geen btw betalen; bij een eerste bestaande woning wil Vox de overdrachtsbelasting volledig kwijtschelden. Krakers moeten binnen 24 uur worden uitgezet. Eigenaren krijgen juridische hulp en hoeven tijdens een bezetting geen belasting of energiekosten te betalen. Huurders die niet betalen en toch blijven wonen, wil Vox strafbaar stellen als vorm van oplichting.

Verhuurders moeten controleren of huurders legaal in Spanje verblijven. Spaanse huurders krijgen fiscale voordelen en voorrang bij sociale woningen en huurtoeslag. Illegale vakantiewoningen moeten strenger worden gecontroleerd. Niet-EU-kopers en speculatieve aankopen door fondsen en bedrijven wil Vox zwaarder belasten. Die maatregel zou niet gelden voor Nederlanders en Belgen, omdat zij EU-burgers zijn.

Migratie vormt een centraal onderdeel van het programma. Vox wil de grenzen bij Ceuta en Melilla militariseren en mensen die volgens de partij illegaal binnenkomen direct uitzetten. Marokko moet sancties krijgen als het de Spaanse grenzen niet respecteert. Ook wil Vox de regering van premier Pedro Sánchez laten vervolgen wegens landverraad vanwege haar optreden tijdens de grenscrisis in Ceuta.

Massale regularisaties worden verboden en de regeling arraigo, waarmee migranten na verloop van tijd een verblijfsvergunning kunnen krijgen, moet verdwijnen. Illegale migranten worden teruggestuurd. Buitenlanders die niet werken, van uitkeringen leven of zware misdrijven plegen, kunnen onder een nog niet uitgewerkt “remigratieplan” vallen. Alleenstaande minderjarige migranten moeten terug naar hun ouders of naar instellingen in hun land van herkomst. Ngo’s die volgens Vox illegale migratie bevorderen, verliezen subsidie; landen die niet meewerken aan terugkeer kunnen ontwikkelingshulp kwijtraken.

Het beginsel “Spanjaarden eerst” geldt volgens Vox voor sociale huur, kinderopvang, schoolmaaltijden, vervoerssubsidies, uitkeringen en andere sociale voorzieningen. Het minimuminkomen wordt beperkt tot Spanjaarden met de laagste inkomens. Migranten zonder verblijfsstatus krijgen alleen zorg bij ernstige noodgevallen. Op scholen wil Vox het aantal leerlingen dat uit een andere cultuur komt of onvoldoende Spaans spreekt beperken en schakelklassen invoeren. Halalmaaltijden verdwijnen uit schoolkantines en de boerka en niqab worden verboden in de openbare ruimte. Over de positie van EU-burgers die in Spanje wonen, spreekt het programma zich niet uit.

Economisch belooft Vox een grote verlaging van de inkomstenbelasting, btw, vennootschapsbelasting en energieheffingen, maar zonder concrete percentages. De inkomstenbelasting moet sterker afhangen van het aantal kinderen. Basisproducten worden goedkoper en zelfstandigen die minder dan het minimumloon verdienen, betalen geen sociale premies. De partij wil daarnaast eilandtoeslagen op de Balearen en de Canarische Eilanden, een lagere lokale btw op de Canarische Eilanden en betere reissubsidies naar het Spaanse vasteland.

De belastingverlagingen en andere plannen moeten worden betaald door overheidsuitgaven door te lichten en “overbodige en ideologische” uitgaven te schrappen. Subsidies aan politieke partijen, vakbonden, werkgeversorganisaties en ngo’s moeten geleidelijk verdwijnen. Over pensioenen bevat het programma weinig concrete voorstellen; Vox koppelt de houdbaarheid vooral aan economische groei en meer geboortes.

Op klimaatgebied wil Vox breken met de Europese Green Deal en Agenda 2030. Het verbod op auto’s met een verbrandingsmotor, CO2-belastingen en lage-emissiezones moeten verdwijnen. De sluitingsplanning voor kerncentrales wordt geschrapt en de bouw van nieuwe centrales moet worden onderzocht. Grote zonne- en windparken mogen landbouwgrond niet onbeperkt innemen. Een nationaal waterplan, betere irrigatie en maatregelen tegen overstromingen moeten de watervoorziening verbeteren, maar ook hiervoor ontbreken bedragen en deadlines.

Vox wil verder bosbeheer versoepelen om natuurbranden te voorkomen, strengere straffen voor brandstichters en compensatie voor boeren en vissers die door Europese regels of natuurrampen schade lijden. De partij is tegen het EU-handelsverdrag met de Mercosur-landen. Voor het spoor staan onderhoud en veiligheid voorop. Het netwerk moet worden doorgelicht en gewone spoorlijnen moeten worden gemoderniseerd en geëlektrificeerd, zonder dat Vox daarvoor geld of een planning noemt.

Binnenlands wil de partij onder meer de woning-, onderwijs- en arbeidswetten van de regering-Sánchez terugdraaien. Ook de wet op het democratisch geheugen en volgens Vox ideologische genderwetten moeten verdwijnen. Opruiing wordt opnieuw strafbaar, corruptie en verduistering van overheidsgeld worden zwaarder bestraft en partijen die de Spaanse eenheid bedreigen kunnen worden verboden. De strafrechtelijke meerderjarigheidsgrens gaat omlaag en levenslange gevangenisstraf met mogelijkheid tot herziening wordt vaker toegepast. Voor iedere nieuwe wet moeten drie oude wetten verdwijnen.

Het programma bevat geen volledige kostenraming, concrete termijnen of uitgewerkt remigratieplan. Daardoor is niet vast te stellen wat de belastingverlagingen en investeringen de schatkist kosten. Vox staat in de peilingen derde, achter de conservatieve Partido Popular (PP) en de sociaaldemocratische PSOE. Als de PP een meerderheid wil vormen, zal zij waarschijnlijk op Vox zijn aangewezen.