Verzet tegen datacenters groeit: dorpen tegenover techreuzen

In dit artikel:

In dunbevolkte Spaanse regio’s groeit het verzet tegen de snelle bouw van datacenters, die door overheden worden gepresenteerd als motoren voor banen en investeringen. Inwoners en gemeenten vrezen echter vooral druk op schaarse water- en energievoorraden, beperkte lokale opbrengsten en aantasting van natuur en landschap. De opmars van generatieve AI maakt Spanje aantrekkelijk voor techbedrijven, omdat er veel beschikbare grond is en de bevolking in gebieden als Aragón en Castilla-La Mancha al jaren afneemt.

In Aragón gebruiken overheden de procedure Plan de Interés General de Aragón (PIGA) om projecten van regionaal belang versneld goed te keuren. Volgens belangenvereniging Apudepa beperkt die procedure de inspraak. Villanueva de Gállego, een gemeente met minder dan 5.000 inwoners, ging eind 2025 als eerste in beroep tegen een Amazon-datacenter op 84 hectare. De gemeente verwacht door belastingvrijstellingen ongeveer 23 miljoen euro aan bouwbelasting mis te lopen. Amazon breidt in Aragón uit met locaties in Villanueva de Gállego, Huesca en El Burgo de Ebro, binnen een Spaanse investering van ruim 33 miljard euro. Microsoft plant daarnaast drie centra op bijna 300 hectare. In La Puebla de Alfindén zijn acht bezwaren ingediend tegen een project waarvan de geraamde kosten stegen van 23 naar meer dan 82 miljoen euro.

In Vianos, in Castilla-La Mancha, is een AI-datacenter van 300 megawatt gepland op bijna een miljoen vierkante meter, nabij de rivier de Guadalmena en een kwetsbaar natuurgebied. De exacte koeltechniek is nog onduidelijk. Het project zou acht gasturbines gebruiken en jaarlijks tot 150 miljoen kubieke meter aardgas verbruiken. In Torrelobatón, Castilla y León, protesteren bewoners tegen een centrum dat volgens de plannen jaarlijks circa 6.000 kubieke meter water nodig heeft en meer dan 2.000 gigawattuur stroom verbruikt. Daarvoor zijn nieuwe infrastructuur en bijna honderd dieselgeneratoren als noodvoorziening nodig.

Ook de beloofde werkgelegenheid blijkt een twistpunt. In Aragón werden 1.300 banen aangekondigd, maar uiteindelijk bleven er volgens actievoerders slechts 30 tot 70 over, vooral tijdelijk werk tijdens de bouw. Het beheer van datacenters is grotendeels geautomatiseerd en de bedrijven zijn vaak buiten de regio gevestigd. Het Europees Milieuagentschap waarschuwt dat datacenters steeds meer druk zetten op Europese elektriciteitsnetten, grond en water. Hun aandeel in het Europese stroomverbruik bedraagt inmiddels ongeveer 3 procent; wereldwijd steeg het verbruik in 2024 tot bijna 800 terawattuur, vooral door AI.