Waarom Amerikaanse wetenschappers Catalonië verkiezen sinds Trumps herverkiezing
In dit artikel:
Sinds de herverkiezing van Donald Trump zoeken steeds meer Amerikaanse wetenschappers hun geluk buiten de VS, uit angst voor politieke inmenging, bevroren subsidies en onzekerheden rond visa. Vakgebieden die te maken hebben met evolutie, klimaat of diversiteit liggen volgens onderzoekers extra onder een vergrootglas, waardoor projecten worden aangepast of helemaal stopgezet. Vooral veldonderzoek in het buitenland — bijvoorbeeld archeologische opgravingen in Afrika — zou vaak onverklaard worden geschrapt, wat ook jonge onderzoekers en promovendi perspectief ontneemt.
Een concreet voorbeeld van die migratie zijn paleoantropologen Ashley S. Hammond en Sergio Almécija. Na meer dan tien jaar academische carrières in de VS, onder meer in New York, leiden zij nu nieuwe onderzoeksgroepen aan het Institut Català de Paleontologia Miquel Crusafont (ICP) in Sabadell bij Barcelona. Hun overstap illustreert hoe ervaren wetenschappers nu kiezen voor stabiliteit en academische vrijheid die zij elders minder zeker achten.
Catalonië speelt actief in op deze uittocht met programma’s zoals ICREA en Catalunya Talent Bridge: concrete startfinanciering, middelen om eigen teams op te bouwen en rust om aan onderzoek te werken. Spanje breidt dit beleid nationaal uit; via het ATRAE-programma wordt per buitenlandse topwetenschapper ongeveer één miljoen euro geboden, met een expliciete focus op talent uit de VS dat zich door het Amerikaanse beleid onwelkom voelt. Catalonië heeft de ambitie de komende jaren tientallen toponderzoekers uit de Verenigde Staten te werven, een beweging die ook door andere Europese onderzoekscentra wordt gevoeld — steden als Barcelona en Madrid ontvingen het afgelopen jaar opvallend veel aanvragen.
Voor individuele onderzoekers is de stap zowel professioneel als persoonlijk: Almécija keerde terug naar zijn geboorteregio, Hammond vestigt zich voor het eerst langdurig in Spanje en beiden verhuisden met hun gezinnen. De verhuizingen passen in een bredere verschuiving waarbij Europa aantrekkelijker wordt voor wetenschappelijk talent afkomstig uit de VS, aangedreven door zorgen over academische vrijheid, financieringszekerheid en verblijfsstatus. Europese centra bieden momenteel niet alleen financiële prikkels, maar ook het vooruitzicht op meer voorspelbare onderzoeksomstandigheden en internationale samenwerking.