Waarom kopen in Spanje zo zwaar wordt belast en bezit juist niet
In dit artikel:
In Spanje ligt de grootste fiscale druk niet op het bezit van een woning maar op de aankoop ervan. Bij de koop van een bestaande woning betalen kopers hoge overdrachts‑ en zegelrechten (ITP en AJD), tarieven die door de autonome regio’s worden vastgesteld en sterk uiteenlopen tussen gebieden. Het jaarlijkse bezit wordt relatief licht belast via de gemeentelijke onroerendezaakbelasting (IBI), die doorgaans tussen ongeveer 0,4 en iets boven 1 procent van de kadastrale waarde ligt — met steden als Madrid aan de lage kant en sommige Catalaanse gemeenten aan de hoge kant.
Internationale en Spaanse instellingen (onder andere de Europese Commissie en Banco de España) constateren dat deze fiscale inrichting de doorstroming op de huizenmarkt belemmert. Hoge transactiekosten ontmoedigen verhuizen bij veranderende levenssituaties en stimuleren het binnen gezinnen houden van woningen (erfenissen of onderlinge overdrachten), waardoor minder woningen op de vrije markt komen en zowel Spaanse huishoudens als buitenlandse kopers moeite hebben passende woningen te vinden.
De inkomsten uit ITP en AJD zijn de laatste jaren flink gestegen door prijsstijgingen en veel transacties; regio’s rekenen voor 2025 op tientallen procenten meer opbrengst uit deze “steenbelastingen”. Omdat deze belastingen tot regionale bevoegdheden behoren, vormen zij een belangrijke financieringsbron en maakt dat ingrijpende hervormingen politiek gevoelig. Sommige regio’s reageren door gerichte maatregelen: conservatief bestuurde regio’s (Partido Popular) verlagen soms het ITP tijdelijk of voor jonge kopers, en gebieden als Murcia en Extremadura kennen al langere tijd verlaagde tarieven voor jongeren, grote gezinnen of sociale woningen.
Economische experts waarschuwen dat een eenvoudige verlaging van aankoopbelastingen in een krappe, snel stijgende markt niet per se de koper helpt; lagere transactiekosten kunnen vooral in hogere verkoopprijzen doorwerken en verkopers of ontwikkelaars bevoordelen. Daarom pleiten veel voorgestelde hervormingen voor een verschuiving: iets lagere transactietarieven gecombineerd met een modernere, marktgetrouwere berekening van de IBI, waardoor fiscale prikkels mobiliteit beter zouden ondersteunen zonder direct grote gaten in regionale begrotingen te slaan. De politieke en financiële bottleneck blijft dat elke verandering direct invloed heeft op regionale inkomsten.