Waarom Madrid ineens geen magneet meer is voor Spaanse superrijken

In dit artikel:

Madrid was jarenlang de favoriete bestemming van Spaanse miljonairs die vermogensbelasting wilden vermijden. De regio gaf een korting van 100 procent op de regionale vermogensbelasting, waardoor er elk jaar meer rijke inwoners bijkwamen dan vertrokken. Daar kwam eind 2022 een einde aan toen de landelijke regering een tijdelijke solidariteitsbelasting voor vermogens boven 3,7 miljoen euro invoerde. Deze zogenoemde rijkentaks gaat naar de staatskas en wordt verrekend met regionale vermogensbelasting. De regering-Sánchez heeft de maatregel sindsdien telkens verlengd.

Omdat rijke inwoners daardoor toch belasting moesten betalen, trokken Madrid en andere regio’s hun kortingen deels in om de opbrengst zelf te ontvangen. Daarmee verdween de belangrijkste financiële reden om naar Madrid te verhuizen. Onderzoekers van het World Inequality Lab analyseerden belastinggegevens over 2016 tot en met 2023. In 2023, het eerste volledige jaar met de rijkentaks, vertrokken voor het eerst meer inwoners met een vermogen boven 3,7 miljoen euro uit Madrid dan er zich vestigden. Econoom Dmitry Petrov noemt het verband met de nieuwe belasting aannemelijk, maar waarschuwt dat meerdere jaren nodig zijn om de trend definitief vast te stellen.

De vermogensbelasting en rijkentaks leverden in 2023 samen bijna 2 miljard euro op voor de landelijke schatkist; in 2024 was dat ruim 2,1 miljard. De belastingconcurrentie verschuift ondertussen van verhuizen naar financiële planning. De rijkste Madrilenen gaven in 2023 bijna 6 procent minder belastbaar vermogen op dan vergelijkbare belastingbetalers elders. Volgens de onderzoekers werden zij niet plots armer, maar herschikten zij hun bezit, bijvoorbeeld door privévermogen onder te brengen in niet-beursgenoteerde bedrijven of directiesalarissen aan te passen. Dat is legaal, maar kostte Madrid naar schatting 73 miljoen euro aan inkomsten in 2022 en 2023. Zonder de vrijstelling voor bedrijfsvermogen zou de jaarlijkse opbrengst volgens het onderzoek bijna kunnen verdubbelen tot ongeveer 5 miljard euro.

Voor vermogens tussen 700.000 en 3,7 miljoen euro blijft regionale concurrentie wel bestaan. Madrid en Andalusië hanteren voor deze groep nog altijd een korting van 100 procent, waardoor inwoners daar geen regionale vermogensbelasting betalen.