Waarom Vox overweegt kiezers te vragen op de PP te stemmen voor de Senaat

In dit artikel:

Vox overweegt bij de Spaanse verkiezingen van 29 november in sommige provincies geen eigen kandidaten voor de Senaat op te stellen. De radicaal-rechtse partij zou haar kiezers dan oproepen op de Partido Popular (PP) te stemmen, om een linkse meerderheid in de Senaat te voorkomen. Het partijbestuur neemt hierover maandag een besluit.

Aanleiding is de gezamenlijke Senaatslijst Senado de Progreso van de socialistische PSOE en het Frente Amplio, waarin onder meer IU, Sumar, Compromís en Más Madrid deelnemen. Podemos doet niet mee. Volgens verschillende berekeningen dienen de linkse partijen in 43 tot 45 provincies gezamenlijke lijsten in; Catalonië en de Canarische provincies vallen waarschijnlijk buiten het akkoord.

Het Spaanse kiesstelsel maakt samenwerking belangrijk. In de meeste provincies op het vasteland zijn vier Senaatszetels te verdelen en kunnen kiezers op maximaal drie kandidaten stemmen. Daardoor gaan doorgaans drie zetels naar de grootste partij en één naar de nummer twee. Versnippering van rechtse stemmen kan de linkse partijen dus veel zetels opleveren. Vox kreeg daar in 2023 mee te maken: ondanks ruim 2,7 miljoen stemmen op de best geplaatste kandidaten behaalde de partij geen enkele Senaatszetel.

Peilingen voorspellen dat Senado de Progreso mogelijk 112 tot 129 van de 209 rechtstreeks gekozen zetels kan behalen. Vox-leider Santiago Abascal zegt daarom bereid te zijn partijbelangen opzij te zetten om een linkse meerderheid en afhankelijkheid van premier Pedro Sánchez te voorkomen. Een formele coalitie met de PP kan niet meer worden gevormd, maar Vox kan eigen lijsten intrekken, kandidaten op PP-lijsten onderbrengen of helemaal geen lijst indienen in kansloze provincies.

Dat brengt risico’s met zich mee. Een oproep om voor de PP te stemmen bij de Senaat kan ook de uitslag voor het Congres beïnvloeden, terwijl Vox en de PP lokaal niet overal goed samenwerken. De partij kan bovendien worden beschuldigd van het weggeven van de Senaat aan links. Toch streven beide partijen naar een gezamenlijke regering als ze een absolute meerderheid behalen. Uiterlijk 26 oktober, wanneer de kandidatenlijsten sluiten, is duidelijk of Vox daadwerkelijk een stap opzij doet.