Wat willen Podemos en SALF, de uitdagers op links en rechts voor Spanje?
In dit artikel:
Bij de Spaanse landelijke verkiezingen doen naast PP, PSOE, Vox en Frente Amplio ook Podemos en Se Acabó La Fiesta (SALF) mee. Podemos, geleid door Irene Montero, presenteert een uitgebreid links programma onder het motto ‘vrede, huis en werk’. SALF van Luis ‘Alvise’ Pérez Fernández doet voor het eerst mee, alleen voor het Congres. Beide partijen staan in de peilingen rond 2 procent.
Podemos wil Spanje uit de NAVO halen, de Amerikaanse bases in Rota en Morón sluiten en de recente verhoging van de defensie-uitgaven terugdraaien. SALF richt zich op een referendum over heronderhandeling van de relatie met de Europese Unie en eventueel een vertrek uit de EU. De partij legt haar 119 voorstellen vast in een ‘kiescontract’. Als Alvise die niet uiterlijk in juni 2030 heeft gesteund, zou zijn salaris aan de staat toevallen.
Wonen is het belangrijkste thema voor Podemos. De partij wil huren wettelijk met 40 procent verlagen, huurcontracten voor hoofdwoningen standaard voor onbepaalde tijd maken en de huur beperken tot maximaal 30 procent van het gemiddelde gemeentelijke inkomen. Woningen van eigenaren met meer dan tien huizen zouden kunnen worden onteigend; het gaat volgens Podemos om ongeveer 626.000 woningen. Aankoop van een woning als belegging wil de partij verbieden. Ook wil ze toeristische verhuur van gewone woningen beëindigen, illegale vakantiewoningen onderbrengen bij een publieke vastgoedmaatschappij en sociale huurwoningen niet langer aan private partijen laten verkopen.
SALF wil juist het kopen van een eerste woning goedkoper maken. Aankoopbelastingen moeten verdwijnen, jongeren onder 40 krijgen een staatsgarantie voor de aanbetaling en staats- en Sareb-grond moet worden gebruikt voor 100.000 sociale koopwoningen. De partij mikt in 2030 op 150.000 nieuwe woningen per jaar en wil bouwvergunningen versnellen. Verder wil SALF de onroerendezaakbelasting afschaffen, krakers binnen 48 uur laten verwijderen en huurders die niet betalen binnen dertig dagen uitzetten. Verhuurders zouden daarvoor een publieke verzekering krijgen.
Migratie vormt het grootste inhoudelijke contrast. SALF wil uitzettingsbevelen binnen 48 uur uitvoeren, de recente massale regularisatie terugdraaien en nieuwe regularisaties verbieden. Migranten zouden in principe alleen met een arbeidscontract mogen komen, waarbij Latijns-Amerikanen voorrang krijgen. Na een veroordeling tot meer dan een jaar cel vervalt het verblijfsrecht. Sociale voorzieningen zouden pas na vijf jaar legaal verblijf en premiebetaling toegankelijk worden. De partij wil daarnaast een zwaarbeveiligde gevangenis voor onder meer moordenaars, zedendelinquenten, terroristen en corrupte politici.
Podemos wil de huidige vreemdelingenwet vervangen door regels die mensenrechten en inclusie centraal stellen. De partij wil detentiecentra sluiten, directe terugsturing aan de grens beëindigen en een vaste regularisatieprocedure invoeren waarbij sociale en familiale banden met Spanje meetellen. Alleenstaande minderjarigen moeten volledige opvang en een verblijfsvergunning krijgen.
Om de koopkracht te verbeteren wil Podemos lonen automatisch aan de prijzen koppelen, het minimumloon verhogen naar 1.800 euro per maand en de werkweek verkorten tot 30 uur. Grote supermarktketens krijgen een winstmargeplafond voor basisproducten, energie moet goedkoper en het gasprijsplafond moet terugkomen. Ook wil de partij Repsol nationaliseren. De maatregelen worden onder meer betaald via hogere belastingen op tweede woningen, leegstand en grotere vastgoedportefeuilles.
SALF kiest voor brede belastingverlagingen. Inkomsten onder 35.000 euro zouden belastingvrij worden, ouders krijgen per kind extra vrijstelling en de btw op stroom en water daalt naar 4 procent. Erf-, schenk- en vermogensbelasting verdwijnen, de vennootschapsbelasting daalt van 25 naar 20 procent en zelfstandigen betalen geen maandelijkse sociale bijdrage meer. SALF schat de kosten op 81,7 miljard euro per jaar en wil die vooral dekken met besparingen op overlap tussen de autonome regio’s.
Op klimaat en energie heeft Podemos veruit de uitgebreidste plannen. In 2035 moet 95 procent van de elektriciteit duurzaam zijn en in 2040 moet Spanje klimaatneutraal zijn. Red Eléctrica wordt een staatsbedrijf, kerncentrales sluiten volgens schema en omwonenden krijgen inspraak en mede-eigendom bij grote zonne- en windparken. Ook wil de partij waterrechten voor investeringsfondsen verbieden, illegale irrigatie aanpakken en bouwen in overstromingsgebieden stoppen.
SALF zegt weinig over klimaatbeleid, maar wil in Brussel de Green Deal en het handelsverdrag met Mercosur blokkeren en langlopende gascontracten met Algerije sluiten.
Podemos wil het openbaar vervoer gratis maken, 20 miljard euro per jaar in het spoor investeren en alle spoorlijnen elektrificeren. Elke gemeente met meer dan 20.000 inwoners moet in 2030 een goede treinverbinding hebben. Renfe en Adif zouden opnieuw staatsbedrijven worden; binnenlandse vluchten worden verboden als een treinreis korter dan drie uur duurt. SALF heeft nauwelijks plannen voor infrastructuur, maar wil onder meer de reiskorting voor inwoners van de Canarische Eilanden sneller vergoeden.
Verder wil Podemos onder meer de veiligheidswet, de huidige vreemdelingenwet, arbeidsmarkthervormingen uit 2010 en 2012 en de wettelijke status van het stierenvechten terugdraaien. SALF wil het Constitutioneel Hof, de Senaat en de Raad van State afschaffen, het aantal ministeries terugbrengen van 22 naar 10 en de regering vereenvoudigen.
Vandaag Inside: Vandaag Inside-tafel reageert op appgroep met 'creepshots' vrouwen