Woningcrisis: zo pakt Baskenland het woonprobleem aan

In dit artikel:

Baskenland probeert de woningcrisis aan te pakken door sociale huurwoningen blijvend in publieke handen te houden en fors nieuwe betaalbare woningen te bouwen. Deze maand kocht de regionale regering voor ongeveer 100 miljoen euro 510 woningen in de wijk Benta Berri in San Sebastián terug van Testa Homes, een dochterbedrijf van investeringsfonds Blackstone. De woningen waren in de jaren negentig gebouwd als beschermde huurwoningen, maar die status zou in november 2028 vervallen. Huurders vreesden daardoor voor huurverhogingen en het niet verlengen van contracten. Door de aankoop kunnen ongeveer 1.700 bewoners blijven wonen en blijven de woningen publiek bezit.

De aanpak bouwt voort op beleid waarmee Baskenland zich onderscheidt van andere Spaanse regio’s. Sinds 2003 behouden nieuwe sociale woningen er permanent hun beschermde status. De regio heeft inmiddels ruim 68.000 sociale woningen, waaronder meer dan 30.000 huurwoningen. Gemeenten moeten bovendien tot 75 procent van bouwgrond reserveren voor beschermde woningen. In de afgelopen tien jaar was 26,9 procent van de nieuwbouw sociaal, tegenover 11 procent in heel Spanje.

Toch blijft de druk groot: in 2024 stonden bijna 100.000 mensen ingeschreven voor een sociale woning en stegen de huren in tien jaar met 31,4 procent. Volgens minister van Huisvesting Denis Itxaso raakt de crisis inmiddels ook werkende middenklassengezinnen.

Op het terrein van de oude gevangenis Martutene in San Sebastián komen ongeveer 400 beschermde huurwoningen. De Spaanse en Baskische regering werken daar samen; het is de eerste publieke woningbouw in de regio door het Spaanse ministerie sinds 1979. Daarnaast stimuleert Baskenland betaalbare verhuur met belastingkortingen, belast het leegstaande woningen en verhoogt het de overdrachtsbelasting vanaf de derde woning.

Voor 2036 wil de regio 116.000 beschermde woningen hebben, het aantal betaalbare huurwoningen verdubbelen tot 50.000 en 350.000 woningen renoveren. Het jaarlijkse huisvestingsbudget is verdubbeld naar 500 miljoen euro. Ook komen er plannen voor een investeringsfonds van 2 miljard euro, extra woningen bovenop publieke gebouwen en de ombouw van duizenden leegstaande bedrijfsruimtes.