Wordt het weer in Spanje steeds tropischer? Catalonië krijgt de volle laag

In dit artikel:

Meteorologen hadden het zware noodweer in Catalonië van afgelopen weekend voorspeld, maar zagen maandag iets onverwachts ontstaan voor de kust. Volgens Juan Jesús González Alemán, cycloonexpert van de Spaanse weerdienst AEMET, begonnen afzonderlijke, zeer zware onweersbuien daar samen te werken en te roteren. Dat lijkt op het begin van tropische cyclogenese: een proces waarbij een tropische cycloon ontstaat. Of dat inderdaad gebeurde, moet nog nader worden onderzocht. Als de waarneming wordt bevestigd, zou het de eerste keer zijn dat dit proces in de Middellandse Zee is vastgesteld.

Het ging niet om een orkaan of een medicane, zoals aanvankelijk in Spaanse media werd gemeld. Een medicane is een Middellandse Zeestorm die soms kenmerken van een tropische cycloon vertoont. Bij Catalonië was vooraf geen duidelijke depressie aanwezig; lokale onweersbuien organiseerden zich uitzonderlijk sterk. Het proces kwam volgens González Alemán wel op gang, maar werd niet voltooid. Zo werden geen bijzonder zware orkaanachtige winden gemeten.

Het noodweer bracht wel recordhoeveelheden regen. In Vilassar de Mar viel 288 liter per vierkante meter en in Mataró 253,9 liter. Barcelona kreeg bij meetstation Can Bruixa in 24 uur 213 millimeter te verwerken, vermoedelijk de natste dag sinds het begin van de metingen in 1883. De Catalaanse weerdienst sprak daarom van een uitzonderlijke, ‘getropicaliseerde’ regenepisode.

Een belangrijke factor was het uitzonderlijk warme zeewater. De westelijke Middellandse Zee bereikt steeds vaker langdurig hoge temperaturen. Warm water zorgt voor meer verdamping, terwijl warmere lucht meer vocht kan bevatten. Dat leidt niet automatisch tot extreem weer, maar kan zware buien wel veel meer neerslag laten produceren als de atmosferische omstandigheden gunstig zijn.

Het is nog niet duidelijk of Spanje in de toekomst vaker met orkanen of medicanes te maken krijgt. Klimaatmodellen wijzen niet op meer medicanes, maar de stormen die ontstaan kunnen wel krachtiger worden. Onderzoek naar de DANA die Valencia op 29 oktober 2024 trof, liet zien dat klimaatverandering de zesuursneerslag daar met ongeveer 21 procent versterkte. Ook werd het gebied met zeer zware regen groter. Het Catalaanse noodweer toont bovendien dat extreme regen niet altijd door een DANA wordt veroorzaakt: ook warm zeewater, vochtige lucht en georganiseerde onweersbuien kunnen zulke hoeveelheden regen opleveren.