Zo transformeer je Black Friday in Feelgood Friday in Spanje

In dit artikel:

Black Friday, dit jaar op 27 november, stimuleert consumenten om massaal en vaak impulsief te kopen. Reclames beloven grote kortingen en een beter gevoel, waardoor mensen soms producten aanschaffen die ze niet nodig hebben. In Spanje gebruiken veel consumenten de dag wel om vanwege de hoge prijzen voordelig kerstinkopen te doen.

Tegelijk groeit de kritiek op het koopfestijn. Producten worden steeds sneller vervangen, terwijl goedkope productie leidt tot uitbuiting, uitputting van grondstoffen en veel broeikasgasuitstoot. De consumptie van huishoudens – waaronder voedsel, vervoer en gekochte spullen – veroorzaakt volgens onderzoek meer dan 60 procent van de wereldwijde uitstoot. In Nederland vindt inmiddels meer dan de helft van de mensen dat Black Friday moet worden afgeschaft, al stelt ruim een derde aankopen bewust uit tot de kortingsdagen. Ook in Spanje neemt de twijfel toe: 42 procent van de Black-Fridaykopers kocht vorig jaar iets onnodigs of gaf meer uit dan gepland, en twee op de drie Spanjaarden vermoeden dat winkels prijzen vooraf verhogen.

Initiatieven als Buy Nothing Day en Green Friday bieden een alternatief. Buy Nothing Day roept op helemaal niets te kopen; Green Friday staat voor bewust consumeren: alleen aanschaffen wat nodig is en kiezen voor duurzame producten en bedrijven. Wie toch iets nodig heeft, kan bijvoorbeeld refurbished elektronica kopen, tweedehandskleding aanschaffen via platforms als Vinted of naar een kringloop- en charityshop gaan. Ook hergebruik, reparatie en het maken van nieuwe producten uit oude materialen verminderen de druk op het klimaat.

De tekst moedigt daarnaast aan om geld te besteden aan ervaringen, zoals een etentje, een wandeling of tijd met vrienden, in plaats van aan spullen. Andere mogelijkheden zijn een boom laten planten, doneren aan dierenopvang of een goed doel, en kiezen voor een ethische bank die niet in fossiele activiteiten investeert. In Spanje kunnen consumenten ook bijdragen aan de voedselinzamelingsactie Gran Recogida van FESBAL, die op 13, 14 en 15 november plaatsvindt en voedsel inzamelt voor ongeveer een miljoen mensen.

De centrale boodschap is dat iedere aankoop een keuze voor een bepaald soort economie en samenleving vormt. Niet kopen, bewust kopen of geld inzetten voor mens, dier en natuur kan van Black Friday een duurzamer moment maken. Ook een dag in de natuur, eventueel gecombineerd met het opruimen van zwerfafval, biedt een alternatief voor de koopjesjacht.