Zonneparken bij Aranjuez: werelderfgoed botst met energietransitie
In dit artikel:
In Aranjuez, ten zuiden van Madrid, lopen spanningen op rond meerdere geplande zonneparken die samen meer dan 600 hectare zouden beslaan. De stad — sinds 2001 onderdeel van het UNESCO‑werelderfgoed vanwege het paleis, de aangelegde tuinen en het historische lanen- en watersysteem — vreest dat zulke grootschalige installaties het karakter en de zichtlijnen van het beschermde cultuurlandschap ernstig aantasten. Een van de parken ligt bovendien vlak bij woningen en naast een school en kinderopvang, wat lokaal extra weerstand oproept.
Eind januari bevestigde UNESCO, op advies van ICOMOS (de technische erfgoedraad), grotendeels de zienswijze van de gemeente: grote zonneparken en de bijbehorende elektriciteitsinfrastructuur zijn onverenigbaar met het historische patroon en de bufferzone van het landschap en zouden tot een overbelasting van het zicht en de samenhang van het gebied leiden. Bufferzones dienen juist om ingrepen buiten het kernmonument te kunnen weigeren wanneer die de historische betekenis of het uitzicht schaden.
De discussie beperkt zich niet tot erfgoedkwesties. Procedures rond milieuvergunningen voor de projecten verliepen stroef: een positieve milieubeoordeling voor een van de parken verscheen in het Staatsblad (BOE) in maart 2023, maar later publicaties laten zien dat bepaalde aansluit‑ en bouwvergunningen op 26 juli 2024 zijn vervallen omdat aan voorwaarden niet was voldaan. Dit wijst op juridische en administratieve onzekerheid rond de projecten.
Bovendien valt het dossier samen met een nationaal corruptieonderzoek. De Guardia Civil onderzoekt een netwerk rond oud-topambtenaar Eugenio Domínguez en het energiebedrijf Forestalia, waarbij sprake zou zijn van mogelijke omkoping, witwassen en bevoordeling via milieuprocedures. Het zijn voorlopig verdenkingen; een rechter moet hierover oordelen.
De gemeente Aranjuez heeft meerdere toestemmingen aangevochten; een eerste beroep is in behandeling bij het hoger administratief hof in Madrid en de stad vraagt herbeoordeling van eerder verleende vergunningen op basis van het UNESCO‑advies. De zaak illustreert de bredere Spaanse spanning tussen versnelling van de energietransitie en het beschermen van landschap, erfgoed en vertrouwen in bestuursprocessen.